24167پ

he flow of the evolution of Shiite rijali principles

دكتري تخصصي

الهيات گرايش: علوم قرآن و حديث

مركز تهران جنوب

1399

391ص

عليرضا دل افكار؛ دكتر مهين شريفي اصفهاني

محمدهادي أمين ناجي

351-388ص

Rejal_ Shiite Rejal _ knowledge of Rejal_ knowing the movement of Rejal _bases of Shiite Rejal _ promotion the base of Rejal

مركز تهران جنوب

چكيده: تحقيق در تاريخ علم رجال و اظهارنظرهاي رجالي نشان ميدهد؛ در بسياري از موارد، اختالف نظر درباره احوال راويان به خاطر تفاوت مباني رجالي آنهاست. ارزيابي يك نظر رجالي بدون توجه به مبناي رجالي وي، ناممكن است. از طرفي براي به دست آوردن مباني رجالي بايد به جايابي آن مبنا در فضاي تاريخي خودش توجه داشت. در هر دورهاي مباني خاصي حاكم بوده است كه در موارد شكّ نيز ميتوان به آن تمسّك كرد. چه بسا در يك دوره دو مبناي متفاوت رايج بوده است؛ به عنوان نمونه ردّ گسترده بسياري از رجال شيعه توسط ابن غضائري بر اين مبنا كه اگر راوي نسبت به نقل فضائل اهل بيت)ع( كثير الروايه باشد غلوّ كرده است و موجب طعن وي است اين مبنا متفاوت با مبناي نجاشي در همان دوره است. يا مبناها ممكن است تشابه داشته باشند مانند مبناي اخباريان متقدم در توجه شان به احاديث با مبناي اخباريان متأخّر در توجه به روايات كتب اربعه بسيار تفاوت دارد. تاكنون ترسيم كامل و درستي از ادوار مباني رجالي در اختيار قرار نگرفته است تا به وسيله آن بتوان به مقايسه مباني رجالي پرداخت و آراي رجالي را مطابق آن هندسه، عرضه و ارزيابي كرد. وقتي ادوار مباني رجالي، با سير تحوالت آن شناسايي گردد و مباني حاكم بر هر دورهاي شمرده شود، زمينه درك آراي رجالي و ميزان اعتبار آنها و علت اختالف نظر آنان بهتر فهميده ميشود. بر اين اساس در جريانشناسي مباني رجالي شيعه، يازده دوره متمايز معرفي گرديد كه عبارتند از: دوره اول: پايه گذاري مباني رجالي در عصر رسالت )11- 1ق(، دوره دوم: تبيين رؤوس كلي تفاوت احوال راويان در عصر علوي )14-11ق(، دوره سوم: ارائه قواعد و قاعدهمندسازي در عصر صادقين )211-14ق(، دوره چهارم: شكلگيري كتابهاي اوليه رجالي )214-211ق(، دوره پنجم: نقل روايات و شهادات )923-214ق(، دوره ششم: خبرويت و بارور شدن اجتهاد رجالي )464- 923ق(، دوره هفتم: انتقال، سكوت و تكميل تدوينات قبلي )533-464ق(، دوره هشتم: نقل اجتهادهاي قدما و اجتهادهاي جديد )144-533ق(، دوره نهم: بيثمرانگاري علم رجال )1425-144ق(، دوره دهم: فايدهنويسي و تبيين مباني رجالي )قرن 12و19 )و دوره يازدهم: تطوّرشناسي، ترويج و تدوين مباني رجالي )معاصر(. ادوار ياد شده در يازده فصل مستقل مورد بررسي قرار گرفته مباني هر دوره به صورت جرياني با اسناد دقيق ذكر شده است. در تقسيمبندي اين پژوهش، خأل ادوارشناسي برطرف شد تا هيچ دورهاي از قلم نيفتد. اسامي دقيق و متناسبي براي هر مقطع آورده شده تا محقق در جايابي مباني، آدرس را درست برود. براي هر دورهاي مباني حاكم آن با ذكر مستندات بيان گرديد تا ضمن فهم دقيقتري از ادوار رجالي، زمينه تحقيق براي هر دوره به صورت ويژه در يك نقشه جامع فراهم گردد و راه نقد و بررسي دورهها و مباني ذكر شده گشوده شود. لذا اين پژوهش عالوه بر ترسيم كامل ادوار، به مباني حاكم بر هر دوره دست يافته است. نتايج ديگري از قبيل: نقش تنويع حديث بر تحوّالت بعدي دانش رجال، تعريف تطوّري علم رجال و توجه به تطوّر برخي مفاهيم از قبيل تقيه، تعويض سند در اين تحقيق حاصل شد. تفصيل اين دستاوردها در ضمن فصلهاي ترسيم شده به ويژه در فصل پاياني به صورت اختصاصي بيان شده است.

1400/10/11

64943