پ.الف.217

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

پيام نور شيراز

1399-00

1399/08/26

ص.92

سيد مهدي خيرانديش

محمود كمالي

كتابنامه:ص.92-90

زبان توانايي بيان آنچه در درون شاعراست را ندارد،شگردهاي هنري به كمك شاعرمي آيندتامعناومفهوم موردنظر خودرا بيان كند.قاعده كاهي وقاعده افزايي كه دوركن اساسي هنجارگريزي مي‌باشد شيوه اي ازاين شگردها به حساب مي‌آيد ،دراين پژوهش طبق بررسي‌هاي فصل‌هاي پيشين قصد براين است كه اين شگردهاي هنري درشعر شاعران مشروطه (ايرج ميرزا،ميرزاده عشقي،عارف قزويني)مورد بررسي قرارگيردو براي پرسش‌هاي پژوهش پاسخي مناسب بيابد.روش پژوهش براساس بررسي اشعارشاعران مورد نظربرمبنايِ مباني نظري فصل دوم اين پژوهش اجرا شده است كه نتيجه به دست آمده براين اساس است كه هرسه شاعر مشروطه از هنجارگريزي معنايي كه دربرگيرنده حوزه بيان وآرايه‌هاي ادبي مي‌باشد وبيان شعررا هنري ترو زيبا ترمي كندوشيوه اي است براي بيان مفاهيم دوره انقلابي -سياسي زمان خويش با گستردگي بالايي بهرده برده اند و اين نوع هنجار گريزي قواعدزبان معيار را درهم مي‌شكند تاوسيله اي براي بيان آنچه شاعر در ذهن خود دارد باشد وسهم ايرج ميرزا وسپس عشقي به مراتب بيشتراز عارف قزويني مي‌باشد.هنجارگريزي نحوي در حوزه دستور كه كاربرد واژگان كهنِ مغايربازبان معيار دوره مشروطه وساخت مصدرها و تركيب‌هاي خلاف قواعد دستور زبان فارسي نيز در شعراين دوره ديده مي‌شود كه نمود بيشتري در اشعارميرزاده عشقي دارد نسبت به دو شاعرديگر .هنجارگريزي سبكي كه كاربرد فراوان لغات عاميانه و روزمره و واژگان غيرفارسي و فرنگي مي‌باشد به دليل تغييروتحولات اساسي جامعه در دوره مشروطه و عموميت يافتن شعر سهم بسياربالايي در تفاوت سبكي شعراين دوره با دوره‌هاي ماقبل خود داردو بسامد بسيار بالايي در شعرايرج ميرزا و ميرزاده عشقي و سپس عارف قزويني دارد.علت عمده شهرت عارف قزويني به دليل تصنيف‌هاي زيبا و دلكش خود ميباشد وتكرارو توازن كه در حوزه موسيقايي شعر است و خود هنجارگريزي محسوب ميشود در اشعار عارف بسيار ديده مي‌شود.

64580