چكيده
پژوهش و كنكاش در آيينها و باورها و فرهنگ و ادبيات درباري، ميتواند دايرهي وسيعي براي تحقيق ايجاد كند و مرجعي براي اخذ اطلاعات در حوزهي جامعهشناسي، روان-شناسي و حتي سياستگذاري باشد. دورهي قاجار بعد از پهلوي، نزديكترين دورهي تاريخي از زندگاني اجتماعي- فرهنگي مردم جامعهي ايران به اين زمان است. از جمله كتابهايي كه دربارهي تاريخ قاجار نوشته شده، كتاب-هاي"تاريخ عضدي"،"تاريخ محمدي" ،"تاريخ ذوالقرنين"و"افضلالتواريخ" است. پژوهش حاضر با تكيه بر كتابهاي مذكور به بررسي آيينها و باورهاي گوناگون ملي، مذهبي، فرهنگي، نظامي و... در دربار پادشاهان قاجار پرداخته است. در تاريخ عضدي آيينهاي مربوط به دربار و روابط پادشاه و زنان با جزييات بيشتري بيان شده ، در حالي كه در" افضل التواريخ" به مناصب جنگي، درباري و نظامي بيشتر توجه شده است.تاريخ محمدي علاوه بر اينكه شامل نوشتههاي درباري و فرمايشي است، گزارشهاي گرانبهايي دربارهي تاريخ قاجار دارد. در تاريخ ذوالقرنين نيز به صورت همه جانبه به آيينهاي مذهبي،جنگي، نظامي و درباري اشاراتي شده است. با از بين رفتن نظام پادشاهي، امروزه آيينهاي خاص درباري هم از ميان رفته، ولي برخي از مراسم مذهبي، ملي و ... ديگر هنوز هم رايج مانده است.
