161

كارشناسي ارشد

حقوق (M.A) گرايش: بين الملل

دانشگاه پيام نور مركز گرمسار

1399

دكتر مسعود عليزاده

حقوق بشر بحثي محوري در تمام نظام‌هاي ديني، فلسفي، فرهنگي و ديني است و علت محوريت آن، تمركز بر بشر، وظايف، مسئوليت‌ها، نوع تعامل و حقوق انسان به خصوص در متن رفتار اجتماعي است. از اين زاويه حقوق بشر، از كهن‌ترين مباحث تاريخ زندگي بشريت. علاوه بر اين ابعاد، حقوق بشر از زاويه‌ي حقوقي، حاكميتي و امنيتي و سياسي حائز اهميت است. در نظام دولت محور كه محصول چند سده گذشته در سيستم بين‌المللي است، حقوق بشر رابطة دولت با اتباع و شهروندان را در كانون توجه قرار داده و از آنجا كه اين رابطه به طور هم‌زمان ابعاد حاكميت داخلي و تعهدات بين‌المللي را در بر مي‌گيرد، حقوق بشر براي همه دولت – ملت‌ها، در برگيرنده ابعاد سياسي و حاكميتي است. ابعاد حاكميتي، پديده حقوق بشر را به امري سياسي – امنيتي تبديل نموده است. روند سياسي، حاكميتي و بين‌المللي حقوق بشر با تحولات اواخر قرن نوزدهم و بيستم در اروپا به خصوص در قالب مشكلات مربوط به حقوق اقليت‌ها در درون امپراطوريهاي قرن نوزدهم و ابتداي قرن بيستم و تجاوز به حقوق انسان‌ها در جنگ جهاني اول و دوم تشديد شد. حقوق بشر در منشور سازمان ملل متحد و نظام ملل متحد بعد از جنگ جهاني دوم جايگاه خاصي يافت و تبديل به يكي از تعارضات آمريكا و شوروي و رقابت شرق و غرب از يك طرف و روابط شمال و جنوب در دهه‌هاي 60 تا 80 سده بيستم ميلادي گرديد. فروپاشي نظام دوقطبي، ابعاد سياسي، حاكميتي و امنيتي پديدة حقوق بشر را عميق كرد؛ به گونه‌اي كه اغراق نخواهد بود اگر بگوييم حقوق بشر، سياسي‌ترين موضوع در فضاي كنوني بين‌المللي است و تقريباً همه دولت‌ها به نحوي با ابعاد سياسي و مسئله حقوق بشر، طي سه دهه بعد از انقلاب اسلامي، پيوسته در روابط بين‌المللي جمهوري اسلامي ايران مطرح بوده و در روابط غرب و ايران، مسئله‌اي سياسي و عنصري پايدار و چالش برانگيز بوده است. در اين ميان، قطعنامه‌هاي گوناگون عليه جمهوري اسلامي ايران در مجامع بين‌المللي مطرح و تصويب شده كه غالباً به‌عنوان رفتاري خصمانه و سياسي از طرف ايران مورد انتقاد قرار گرفته است. آنچه در اين پهنه، كمتر مورد توجه و مداقه قرار گرفته، تجزيه و تحليل محتواي اين قطعنامه از زاويه حاكميت جمهوري اسلامي ايران است. حاكميت برجسته‌ترين شاخصة دولت – ملت در نظام حقوق بين‌الملل و تعاملات سياسي است. مداقه و امعان نظر در پيچيدگي‌هاي رابطه حقوق بشر و حاكميت روشن كنند پرسش‌ها و چالش‌هاي عمدة عملي و علمي در مناسبات خارجي است.

64309