1395 ت6ت7 9510پ PIR

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

آمل

1392-1395

1395/10/10

115ص.

محسني، مرتضي

گرجي ،مصطفي

درنهان¬خانه¬ي عالم هستي، وجودي كامل، آگاه و نامتناهي است كه منشأ و سرچشمه¬ي لايزال هستي در زندگي است. خالقي با صفات و أسماي حسني، كه همه¬ي كائنات را از عدم و به اراده¬ي خويش آفريده است. يكي از مسائل مهم در زندگي بشري، شناخت اين يگانه خالق هستي است كه معرفت آن در آثار عرفاني و غير عرفاني بازتاب يافته است. هرچند خدا وجودي مستقل و انسان موجودي كاملاً وابسته هستند، آدمي اين امكان را دارد كه بتواند با معبود خويش رابطه برقراركند. هر انساني مي¬تواند تصوّري خاص از خداوند را در ذهن خويش داشته باشد. نوع تلقّي و تصوّر فرد از خداوند كيستي و چيستي اوست. اين تصوّرات شأن و شخصيّت آدمي را در سلوك الي الّله مي¬نماياند. در اين پژوهش، تلقّي سه عارف قرون پنج و شش و آغاز قرن هفت (علي¬بن¬عثمان¬هجويري، ابوسعيدابوالخير و روزبهان¬بقلي) از خداوند در شش مقوله¬ي: معرفت الهي، عشق، تجلّي، كشف و شهود، رؤيت و وحدت وجود پرداخته شده است. دستاورد اين پژوهش ناظر بر اين است كه اين عارفان معتقدند، تا زماني¬كه انسان، نفس خويش را قرباني نكند به مقام شهود و رؤيت قلبي خداوند نمي¬رسد. آنان معتقدند كه اگر انسان به مقام فنا رسد، نداي معشوق ازلي را مي¬شنود و چنين انساني كه انوار صفات ازلي بر قلبش تابيده است به وسيله¬ي رؤيت قلبي، معناي ديدار حقيقي با خدا را درك مي¬كند. از ميان اين سه عارف، ابوسعيد و بخصوص روزبهان بقلي عارفان عاشقي هستند كه تصوّر ذهنيشان از خدا بر اساس عشق ازلي نقش گرفته است. يكي از متنوّع¬ترين وزيباترين توصيفات از خداوند را در آثار روزبهان مي¬توان مشاهده كرد. او انسان را تجلّي ذات و صفات الهي مي¬داند. وي خداي خويش را به صورت نور، جواني خوش¬سيما و و حتّي به چهره¬ي پيامبر در ذهش به تصوير مي¬كشد و گاهي تصوّرات اين عارف نسبت به خدا، متمايل به طبيعت است تا جايي¬كه خداوند را به گل سرخ همانند مي¬كند.

1400/9/15

اشرف عبداله زادگان

64087