1247 9811 PN

The evolution of satire and satire from sixth toeighth centuries AH

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيّات فارسي

مركز ساري

1398

98/11/06

نمره 18

167ص.

حميد عالي كردكلايي

مهدي خادمي كولايي

160-165

comic , satire , satirical techniques , sixth century , seventh century , eighth century

نوشته‌ها و سروده‌هاي انتقادي در جوامع و فرهنگ‌هاي مختلف ديده مي‌شود. در ادب فارسي نيز از سده‌هاي ششم تا هشتم كه مقارن با آشفتگي‌هاي داخلي حكومت‌هاي ايراني است. شاعران و نويسندگان، مضامين انتقادي سياسي اجتماعي را در قالب طنز و هجو با استفاده از شگردهايي نظير: دشنام و نفرين، تحقير و كوچك كردن، اغراق، نقيضه‌گويي، تشبيه به حيوانات، شهرآشوب، كاريكاتور و... در آثارشان استفاده كردند. هدف نگارنده از پژوهش حاضر، معرّفي طنزپردازان قرن ششم تا هشتم بوده است. از ديگر اهداف پژوهشگر، بررسي مضامين و شگردهاي طنز و هجو در آثار شاعران اين دوره بوده است. نگارنده، پژوهش را به شيوۀ توصيفي و تحليلي گردآوري كرده است. در اين دو قرن، شاعراني چون سنايي‌مختاري، سوزني‌سمرقندي و انوري زبان به هجو و بدگويي گشودند. مسعود سعد و مهستي‌گنجوي انتقاد‌هاي اجتماعي خود را بيشتر به شيوه شهرآشوبي بيان داشتند. عطّار و نظامي نيز به شيوۀ تمثيل، انتقاد‌هاي اخلاقي و اجتماعي خود را بازگوكردند. مولوي در مثنوي از هجو و هزل تعليمي به شيوۀ تحامق ضرب‌المثل و باور‌هاي عاميانه بهره جسته است. سعدي و سيف فرغاني طنز‌هاي اجتماعي و سياسي را با استفاده از تجاهل¬العارف،تمثيل، تحقير و آرايه‌هاي ادبي بيان كرده‌اند تا مخاطب را آگاه كند و نسبت به وضع موجود نيشخند بزند تا در خود و جامعه حركت بيافريند. حافظ و عبيد انتقادهاي تند سياسي و اجتماعي خود را با مضاميني چون اغراق، تحقير، دشنام، بهره‌مندي از ايهام، ابهام و نقيضه‌گويي مي‌آفرينند تا شايد مردم عصر خويش را از جهالت و ناداني برهانند و حاكمان را در فساد و بي‌عدالتي متنبّه كنند.

1400/09/15

عاليه اسماعيلي

64083