1213 9810 QK

The Ethnobotanical study of sheshtamad area of Sabzevar

كارشناسي ارشد

زيست شناسي- سيستماتيك گياهي و بوم شناسي

مركز ساري

1398

8/10/22

نمره 18

116ص.

عباس قلي پور

ميترا آرمان

109-116

Sheshtamd Sabzevar , Ethnobotany , Native Botany , Medicinal Plants , Traditional usage

از ابتداي خلقت بشر گياهان جزء جدايي ناپذير زندگي بشر بوده بطوريكه تعامل هزار ساله انسان با گياهان تجربهاي عظيم و دانشي گرانبها را به وجود آورده است. مطالعه و بررسي اين دانش بومي زمينه شكل گيري رشته علمي گياه شناسي بومي شده است يعني مي توان گفت اتنوبوتاني مطالعه روابط و كنش هاي متقابل بين گياهان و انسان هاست كه لازمه آن داشتن دانش گياه شناسي بومي و مردم شناسي مي باشد. منطقه ششتمد در 35 كيلومتري جنوب شهر سبزوار واقع شده است. اين منطقه داراي مساحت تقريبي 2936 كيلومترمربع، جمعيتي بالغ بر 28070 نفر بوده از مجموع دهستانهاي بيهق ، تكاب ، كوه ميش ، شامكان و ربع شامات تشكيل شده است. در تحقيق حاضر به مطالعه اتنوبوتانيكي منطقه ششتمد سبزوار پرداخته شده است براي اجراي اين تحقيق ابتدا نقشه هايي از منطقه ششتمد تهيه شد با توجه به اينكه روستاهاي مختلف منطقه از نظر اقليمي و وضعيت جغرافيايي متفاوتند تلاش شد از روستاهاي با اقليم هاي متفاوت در منطقه نمونه ها جمع آوري شود. طي سال هاي 1397 تا 1398 اين تحقيق صورت پذيرفت و با 102 نفر از افراد بومي خبره در زمينه گياهان كاربردي مصاحبه انجام شد كه در مصاحبه ها موارد مصرف گياهان ، روش استفاده، قسمت مورد استفاده و ... از افراد پرسيده شد پس از شناسايي دقيق، گياهان كاربردي جمع آوري و دسته بندي شد، پس از پرس و خشك كردن، نمونه هاي استاندارد هرباريومي تهيه گرديد و با استفاده از منابع معتبر گياه شناسي از جمله فلور ايرانيكا و فلور ايران و ... هر يك از نمونه ها شناسايي و نام علمي آنها تعيين شد. در مجموع 68 گونه گياهي از منطقه ششتمد سبزوار جمع آوري شد كه متعلق به 62 جنس و 29 تيره مي باشند كه از ميان تيره ها، تيره Lamiaceae با 12 گونه بيشترين تعداد گونه را داشت و تيره هاي Apiaceae با 7 گونه Rosaceae و Asteraceae هر كدام با 6 گونه در رتبه بعدي قرار داشتند بيشترين درصد فرم رويشي مربوط به همي كريپتوفيت با 23 گونه مي باشد، در اين مطالعه مشخص شد، حدود 63 گونه از گياهان كاربردي منطقه مصرف دارويي دارند و بيشتر گياهان مورد مصرف براي درمان بيماري هاي مربوط به سيستم گورارشي، قلبي عروقي و سيستم عصبي به كار مي روند، همچنين مشخص شد كه مصرف گياهان به صورت خام و پودر و دم كرده و جوشانده رايج ترين نحوه مصرف توسط مردم منطقه مي باشد. دانش اتنوبوتاني منطقه بيشتر در حافظه افراد سالخورده باقي مانده است و به احتمال زياد در چند دهه ديگر ازبين خواهد رفت از اين رو، مستند كردن اين دانش و ثبت اطلاعات مردمان بومي منطقه ضروري است.

400/09/06

عاليه اسماعيلي

63816