پ215

A review on regulations of electronic service of process in judiciary- advantages and defects of using electronic-computer systems

كارشناسي‌ارشد

حقوق خصوصي

دانشگاه پيام نور مركز پرند

1398-1399

1399/04/31

83ص

رسول ابافت

ابلاغ، ابلاغ الكترونيكي، ابلاغ قضايي، دادرسي، دادرسي الكترونيكي

سيستم قضايي كشور عزيزمان ايران، همچون اكثر ممالك، تحت تاثير سيستمي سنتي، منبعث از تصميمات و قوانين دهه هاي گذشته است ؛ سيستمي كه به زعم دانشمندان عرصه حقوق، براي احقاق حق و تضمين عدالت و اخلاق و انصاف، «حقوق تعيين كننده»اش در گرو اجراي صحيح «حقوق تضمين كننده» يامقررات دادرسي و آئين آن مي باشد.براي نيل به كمال مطلوب، سيستمي با عمر غالب بر يك قرن، در سالهاي اخير خود را نيازمند تحولي بنيادين در همه سطوح و عرصه هايش مي بيند. طولاني بودن فرايند دادرسي بخصوص تشريفات ابلاغ اوراق قضايي با وجود رشد امكانات در كشور، همچنان يكي از چالش‌هاي مهم در فرآيند رسيدگي به پرونده‌ها و يكي از عوامل اطاله دادرسي است؛ اگرچه تاكنون استفاده از اوراق كاغذي، ارسال اوراق توسط مأموران رسمي و ارائه دستي اوراق به مخاطبان در دستور كار بوده است اما با تصويب قانون دادرسي الكترونيكي درمهرماه1393 در كمسيون قضايي وحقوقي مجلس، آغاز اجراي آزمايشي اين طرح و دركنارش ابلاغ الكترونيكي با اجرايي شدن آيين نامه نحوه استفاده از سامانه هاي رايانه اي يا مخابراتي درسال 1395، ‌تمامي اين واسطه‌ها حذف و اطاله دادرسي كاهش پيدا مي‌كند. از اهداف اجراي اين طرح و راه‌اندازي اين سامانه در مجموعه دستگاه قضايي، خدمات‌رساني قضايي آسان و بهتر به مردم است و كم كردن مشكلات حضور فيزيكي افراد در پروسه دادرسي كه يكي از مشكلات اساسي آن طولاني شدن جريان دادرسي عنوان مي شود، كه بر اين اساس، سرعت خدمات و كاهش اطاله دادرسي از ديگر اهداف اجراي اين طرح است؛ زمان رسيدگي به‌پرونده‌ها همزمان با تعيين وقت توسط قاضي پرونده به طرفين نيز ابلاغ مي‌شود..... همچنين كاهش هزينه‌ها در ابلاغ الكترونيكي يكي از مهم‌ترين اولويت‌ها محسوب مي‌شود كه با ابلاغ الكترونيكي همه اين هزينه‌ها كاهش مي‌يابد و يا حذف مي‌شود..... در اين پژوهش سعي بر آن شده است تا به بررسي آيين‌نامه ابلاغ الكترونيكي در دادرسي قوۀ قضائيه بطور اخص و به محاسن و معايب استفاده از دادرسي الكترونيكي ونيز استقرار سامانه‌هاي رايانه‌اي – الكترونيكي در سيستم قضاوتي كشور بطور اعم پرداخته شود. پس از مطالعه و تحقيق به كمك روش هاي تحليلي – توصيفي مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه هر چند، روش سنتي تاكنون توانسته كمك شاياني در امر ابلاغ دادرسي قضايي انجام دهد اما اين روش، داراي كاستي‌هايي بوده كه در روش ابلاغ الكترونيكي سعي بررفع آن مي شود . ضمن شناسايي و اعتراف به وجود معايبي در استفاده از سيستم الكترونيكي و آسيب هاي احتمالي ناشي از آن در احقاق حقوق ؛ اما از اهداف غايي و نهايي اين پژوهش، توصيف محاسن و درنهايت اعلام تفوق سيستم الكترونيكي بر روش سنتي است؛ مزايايي همچون : ايجاد تحولي رو به توسعه در زيرساختهاي قضايي، دقت و سرعت در چرخش امورقضايي، حفظ شان ومنزلت مردم در نحوه پاسخگويي حاكمان به آنها و حفظ اسرار خصوصي و خانوادگي ارباب رجوع، كاهش و يا حذف كامل و چشمگير هزينه ها و صرفه جويي ملي، احراز هويت اشخاص و جلوگيري از فساد و تخلفات احتمالي، استفاده از ظرفيت هاي بخش خصوصي و..... نگارنده اميدوار است باگذر از شيوه سنتي به روش مدرن و پوشش نقايص موجود در شيوه الكترونيكي و مرتفع نمودن سريع آن موارد ومعايب و نهايتا، جايگزيني كامل و فني اين دو ، تحول ملموس و كارآمد در دستگاه قضاوتي كشور عزيزمان صورت پذيرد و علاوه بر ابلاغ الكترونيكي در ساير مراحل دادخواهي مانند نحوه تشكيل جلسات دادرسي، استماع اظهارات اصحاب دعوا، شهادت شهود، كارشناسي وتحقيقات و.... از نظام الكترونيكي- انفورماتيكي هم، بهره مند شويم. بخصوص در اتفاقات اخير و شيوع بيماري مسري و خطرناك كرونا در ايران و اپيدمي ويروس Covid-19در كل دنيا، نياز جوامع بشري به شيوه هاي نوين از جمله مددجويي از تكنولوژي و وسايل ارتباط از راه دور احساس گرديد و بايستي سياست تامين عدالت و احقاق حق مردم همراه رفاه ايشان در اين ايام خاص هم، با كمترين نياز به حضور در سيستم قضايي دنبال شود؛ باعنايت به اينكه زمينه هاي قانوني راه اندازي و استفاده از اين سيستم موجود است، با مهيا شدن افكار و اذهان عمومي، تهديد همه جانبه ء اين بيماري با درايت بيشتر به فرصت تاريخي براي دستگاه قضا مبدل شود و ضمن اينكه زيرساختهاي دادرسي الكترونيكي تقويت مي شود، توامان، عيوب و آسيبهاي آن را كاهش و يا مرتفع نموده تا گامي بزرگ دراين عرصه برداشته شود.

62228