پ.ع.8

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات عرب

دانشگاه پيام نور آباده

1396

1396/04/11

90

محمدرضا ميرزانيا

عيسي زارع درنياني

تكامل يافتن علم نحو در عصر بلوغ فلسفه و تعليلات منطقي، پيچيدگي و ابهام علم نحو را به ارمغان آورد. بنابراين دانشمنداني با هدف آسان سازي نحو ظهور يافتند و از اين رهگذر نظريه هايي براي رهايي فراگيران نحو از دشواري هاي تأويل و تفسير ارائه دادند. از جمله بخش هاي دشوار نحو كه باعث ديرفهمي مسائل نحوي مي گشت؛ نظريه عامل بود. ابن مضا قرطبي با تأليف كتاب گرانسنگ خويش (الرّد علي النحاة) انقلابي بر عليه دشواريهاي نحو بر پا نمود، در ابتداي امر نظريات او در زمينه آسان سازي با بي مهري نحويان مواجه گشت اما بعد مورد استقبال واقع گشته و طرفداراني يافت. اين جستار با روش توصيفي تحليلي در صدد بررسي نظريات آسان سازي نحو از دوران ابن مضاء قرطبي تا عصر حاضر است تا اقدامات صورت گرفته از سوي آنان را تبيين نمايد. يافته هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه مهم ترين آراي ابن مضاء در باب آسان سازي نحو لغو نظريه عامل، اعتراض بر تقدير عوامل محذوف (اضمار فعل متعدي بعد از حرف نداء، نصب فعل با فاء سببيه يا واو معيّه و ...) هستند در ميان نحويان معاصر ابراهيم مصطفي به پيروي از آراء ابن مضاء، خواستار لغو نظريه عامل شد. وي كوشيد با تفسير ظواهر اعراب جايگزيني براي نظريه ي لغو شده عامل ارائه دهد. ضيف يكي ديگر از نحويان معاصر قائل به آسان سازي نحو است كه به ردّ آراي ابراهيم مصطفي پرداخت و خود ارائه گر آرائي براي آسان سازي نحو بود كه مهم ترين آنها عبارتند از هماهنگ ساختن ابواب نحوي به وسيله تدوين نحو جديد براي بهره مندي فراگيران، لغو اعراب هاي محلي و تقديري در مفرد و جمله و پرهيز از ترجمه صيغه هاي برخي از كلماتي كه اعراب آنها در درستي گفتار مؤثر نيست.

1396/05/20

62088