پ82

A Study on the Extent of Social Capital among Iranian Users of Instagram

كارشناسي ارشد

جامعه شناسي

دانشگاه پيام نور مركز پرند

96-97

96/10/28

107ص

عبداللهيان، حميد

صداقت زادگان، شهناز

سرمايه اجتماعي، اينستاگرام، شبكه¬هاي اجتماعي مجازي، اعتماد، تلفن همراه هوشمند

دانشگاه پيام‌نور مركز پرند

شبكه هاي ارتباطي افراد منابعي هستند كه به عنوان سرمايه مي توانند مورد استفاده قرار بگيرند. اين منابع همان سرمايه اجتماعي هستند كه مي توانند مورد سنجش و مقايسه قرار بگيرند. با وجود بالغ بر 48 ميليون كاربر ايراني عضو حداقل يك شبكه اجتماعي مجازي، اهميت شناخت روابط شبكه هاي اجتماعي مجازي مبتني بر تلفن همراه هوشمند؛ به عنوان جهان موازي دنياي واقعي را دوچندان مي كند. اينستاگرام به عنوان يكي از شبكه هاي اجتماعي مجازي است كه الزاما برروي تلفن همراه نصب مي شود، و يك شبكه اشتراك گذاري عكس و فيلم است كه به سرعت در بين مردم ايران گسترش يافت. برآورد اين تحقيق با احتساب 48 ميليون كاربر عضو حداقل يك شبكه اجتماعي مجازي و حدود همين تعداد تلفن همراه هوشمند متصل به اينترنت اين است كه اينستاگرام حدود 5/23 ميليون عضو ايراني تا انتهاي سال 96 داشته باشد. ولي معلوم نيست كه فعاليت در اينستاگرام موجب ايجاد منافع حاصل از روابط كاربران مي شود يا خير. بر اين اساس در اين تحقيق به دنبال پاسخ به اين پرسش هستيم كه آيا سرمايه اجتماعي كاربران ايراني با فعاليت در اينستاگرام افزايش مي يابد يا خير؟ براي پاسخ به اين سوال فرضيه تحقيق را به اين شكل تدوين كرديم كه: سرمايه اجتماعي توليد شده در اينستاگرامِ كاربرانِ اينستاگرام نسبت به سرمايه اجتماعي غير كاربرانِ اينستاگرام بيشتر است. براي آزمون فرضيه، دو گروه كاربران ايراني اينستاگرام و غير كاربران ايراني اينستاگرام داراي تلفن هوشمند متصل به اينترنت را به عنوان جامعه آماري براي مقايسه سرمايه اجتماعي در نظر گرفتيم. با توجه به ادبيات نظري و تجربي موجود و بر مبناي تعريف پوتنام، سرمايه اجتماعي را داراي ابعاد، سرمايه اجتماعي پيوند بخش، سرمايه اجتماعي پيوند مدار و اعتماد در نظر گرفتيم. دو پرسش نامه براي اين دو گروه تهيه شد. اين دو پرسش نامه به روش اعتبار صوري و پايايي با آزمون آلفاي كرونباخ مورد سنجش قرار گرفت كه مورد تاييد واقع شد. روش گردآوري داده ها روش پيمايش آنلاين وارونه است بدين شرح كه ابتدا به وسيله نرم افزار سوپر ايميل اسپايدر تعدادي ايميل به دست آمد و لينك پرسش نامه ها به ايميل ها به طور يو آر ال ارسال شد و با توجه به پاسخگويي اوليه، حجم تموته را با روش تعيين حجم نمونه براي جوامع كلان و متغير ميزان ساعت فعاليت در اينستاگرام با ميانگين 9525/0 با 5/0 درصد خطا و ضريب اطمينان 65/1، 1033 تعيين شد. با ارسال لينك براي 15000 ايميل و 300 گروه تلگرامي به طور تصادفي، نرخ پاسخگويي ايميل 036/0، 594 نفر پاسخ دادند. 396 نفر كاربر اينستاگرام و 198 نفر غير كاربر اينستاگرام پاسخ دادند. به عبارت ديگر، 67 درصد افراد داراي تلفن همراه هوشمند متصل به اينترنت عضو اينستاگرام بودند. در مرحله بعد نتايج پاسخگويي بوسيله نرم افزارspss مورد آزمون¬هاي آماري قرار گرفت. نتايج به دست آمده از مقايسه ميانگين¬ها گوياي آن است كه ميانگين‌هاي سرمايه اجتماعي دو گروه عضو در اينستاگرام و غير عضو در اينستاگرام تفاوت معناداري با يگديگر نداشته و اين دو گروه با سطح اطمينان 95 درصد در ميانگين سرمايه اجتماعي باهم مشابه هستند. نتايج حاكي از آنست كه فرضيه اصلي تاييد نشد و اين بدين معني است كه سرمايه اجتماعي مجازي اينستاگرام بيشتر از سرمايه اجتماعي افراد غير عضو نيست. اين مي تواند به دليل عدم مجاورت فيزيكي، پايين بودن ميزان اعتماددر محيط اينستاگرام، ويژگي هاي خاص اينستاگرام، درصد بالاي حضور زنان در اينستاگرام به همراه پايين بودن سرمايه اجتماعي زنان و استفاده افراد غير عضو اينستاگرام از ديگر شبكه هاي اجتماعي مجازي و بالابودن سرمايه اجتماعي آنها باشد. همينطور سرمايه اجتماعي مجازي پيوند بخش و پيوند مدار كاربران اينستاگرام با اين دو بعد سرمايه اجتماعي افراد غير كاربر اينستاگرام تفاوتي ندارد، ولي ميزان اعتماد در محيط واقعي بيشتر از محيط اينستاگرام است كه اين كاهش اعتماد در اينستاگرام به نظر ناشي از عدم مجاورت فيزيكي در اين محيط مجازي است.

59987