23544پ

A Review of the Foundations of Faiz Kashaniʹs Hadith Jurisprudence and His Performance in the Traditions of "Al-Safi"

دكتري تخصصي

علوم قرآن و حديث

مركز تهران جنوب

1398

1398/10/29

بسيارخوب

250ص

مهين شريفي و رحمت الله عبدالله زاده

عبدالهادي فقهي زاده

234-246ص

Interpretative Narrations, Foundations of Hadith Jurisprudence, Hadith Jurisprudence Methods, Faiz Kashani, Safi Commentary.

مركز تهران جنوب

«الصافي» تفسيري روايي با رويكرد تأويل عرفاني است كه فيض كاشاني آن را در قرن يازدهم هجري قمري نگاشته‌است؛ او، علاوه برگزينش و نقل روايات تفسيري از برخي منابع اماميّه با ملاكها و روشهاي مشخّص، براساس مباني خود به فهم و نقد روايات اين تفسير نيز پرداخته‌است. مباني فقه‌الحديثي فيض از مقدّمه‌ي اين تفسير و برخي ديگر از كتابهايش استخراج‌شد كه مهمترين اين مباني عبارت‌اند از: عقيده به حجّيّت قرآن و حجّيّت سنّت ثابت و روايات معصومان عليهم‌السّلام در كتب شيعه؛ عقيده به عدم وجود تعارض واقعي ميان روايات معصومان عليهم‌السّلام؛ عقيده به امكان جمع روايات در صورت وجود تعارض ظاهري؛ لزوم رجوع به مرجّحات منصوصه هنگام تعارض اخبار؛ لزوم به‌تأويل بردن روايات براي ايجاد وفاق بين آنها؛ عقيده به صدور روايات بر مباني عقلي؛ لزوم توجّه به سبب صدور و نقش زمان و مخاطب درحديث و لزوم توجّه به اختلاف فهم مخاطبان حديث. فيض براساس مباني مذكور، روشهاي زير را در برخورد با روايات تفسير صافي به‌كارگرفته‌است: استفاده از ساير آيات و روايات در شرح يا جمع روايات؛ تأويل روايات؛ به‌كارگيري علوم ادبي و علم لغت؛ بهره‌گيري از تعليلات و احتمالات عقلي؛ جمع بين رواياتِ به‌ظاهر مختلف و حمل بر محملهاي گوناگون به‌منظور ذكر عدم تنافي بين آنها؛ و درصورت عدم امكانِ جمع، اقدام به ترجيح؛ تخيير؛ رد و گاهي هم عدم اظهارنظر درباره‌ي برخي از روايات؛ كه عملكرد او با توجّه به مباني‌اش نيازمند بررسي است. فيض بر‌اثر گرايش روايي و عرفاني خود برخي از تأويلات ذوقي و عرفاني را به روايات معصومان عليهم‌السّلام عرضه‌كرده و درصورت موافقت با روايات، تلقّي به‌قبول نموده و در اين كار، جز در موارد اندكي، موفّق بوده‌است. در اين تحقيق، با روش توصيفي- تحليلي، ملاكهاي گزينش و روش نقل روايات در تفسير صافي، مباني فقه‌الحديثي فيض و التزام عملي‌اش به اين مباني در رابطه با روايات اين تفسير مورد بررسي قرارگرفته‌است.

1399/02/29

59500