pir 9712 /م8 ب4 1397

ارشد

زبان و ادبيات فارسي

محمودآباد

1397

1397

عالي

98

مهدي مهدوي

حسين فاميليان سوركي

95-97

انتظار حالتي رواني است كه سبب ايجاد آمادگي در شخص و زمينه‌ساز تحول در معرفت، احساس، رفتار و عمل آدمي مي‌شود تا لايق رسيدن به چيزي كه منتظر آن است، شود. اعتقاد به ظهور منجي و مصلحي جهاني، امري فطري، عقلي و ديني است كه از كهن اعتقادات بيشتراديان و مذاهب دنيا به شمار مي رود. انديشه اعتقاد به منجي موعود مسلمانان، مهدي منتظر (عج) در آيينة شعر نيز نمايان شده و براين اساس، "انتظار" كه يكي از موضوعات مرتبط با مهدويت به شمار مي-آيد، گسترة وسيعي از ادبيات شيعي را در دوره هاي گوناگون فراگرفته است . هدف پايان‌نامه‌ي حاضر و آنچه كه اين پژوهش را نسبت به ديگر پژوهش‌هاي انجام‌شده، متمايز مي‌كند، رويكرد كلي و همه جانبه‌اي است كه به معاني و مفاهيم انتظارداشته ايم. در شعر شاعران مورد نظر در اين پژوهش به طبقه بندي و تحليل گونه ها و ابعاد مختلف انتظار نظير: انتظار معشوق زميني، انتظار منجي، انتظار تاريخي، انتظار محبوب آسماني و انتظار تحول اجتماعي پرداخته شده است. شيوه‌ي كار بدين شرح است كه مصاديق موجود با مفهوم انتظار در ديوان حافظ وآثار مولوي و سعدي مورد بررسي قرار گرفته و دسته‌بندي براساس منتظَر ( فرد مورد انتظار واقع‌شده) ، مي‌باشد و در ذيل هر عنوان، توضيحاتي براي روشن‌شدن مطلب آمده است. انتظار در ديوان غزليات خواجه حافظ به ترتيب بسامد ، انتظار از معشوق ، انتظار از نوع تحولات اجتماعي و انتظار ظهور منجي مي باشد. درآثار مولوي بيشترين نمود انتظار مربوط به معشوقي است كه گاه با منجي همسنگ دانسته شده است. و در آثار سعدي انتظار شاعر ، بيشتر به پديداري معشوق زميني است كه آشكارگي او براي عاشق، پايان بخش آلام فراق است و جنبه¬هاي تراژيك زندگي را قابل تحمل مي سازد اگر چه اين خواسته اغلب در حد آرزو باقي مانده و برآورده نمي شود بيشترين قالب مورد استفاده اين سه شاعر براي رساندن مفهوم انتظار، غزل بوده است كه البته قالب مثنوي هم گاهي در آثار مولوي و سعدي حامل اين مفهوم مي¬باشد. در دواوين حافظ و مولوي نيز ، اشعاري كه حاوي مفاهيم مربوط به انتظار تحولات اجتماعي و انتظار ظهور منجي است با داده هاي شرعي همسويي بالايي دارد.

1399/02/06

شهرزاد قاسمي

59439