3524پ

Mulla Sadraʹs Approach to the Ten Categories

كارشناسي ارشد

فلسفه و كلام اسلامي

دانشگاه پيام نور يزد

1394

121ص.

مهدوي‌نژاد ، محمدحسين

صادقي يخداني ، افلاطون

107-109

نوشتار حاضر به رويكرد ملاصدرا در باب مقولات عشر مي‌پردازد و عهده‌دار بررسي انديشه‌هاي اين انديشه‌ور بزرگ در زمينه‌ي مقولات است. ملاصدرا بر خلاف مشائيان كه مقولات هفت‌گانه نسبي را از جمله مفاهيم ماهوي يعني از معقولات نخستين به شمار مي‌آوردند، معتقد است كه ما در خارج تنها وجود اسمي جواهر را مي‌يابيم و از مقايسه آن وجودات، مفاهيمي ذهني پديد مي‌آيد، مانند: فوقيت و تحتيت، ابوّت و بنوّت و... كه آن‌ها را مفاهيم نسبي و اضافي مي‌ناميم. اين مفاهيم تنها انتزاع ذهني هستند و هيچ مابازائي در خارج ندارند، بلكه تنها منشأ انتزاع دارند. همچنين وي وجود خارجي كليه اعراض را در خارج انكار كرده و بر اين باور است آن‌چه صحنه خارج را پوشانيده، تنها جواهر هستند. و عقل از گونه‌هاي گوناگون وجود جواهر، مفاهيم عرضي مختلف را به تحليل ذهني به‌دست مي‌آورد؛ و مفاهيم مزبور را از نسبت‌سنجي و مقايسه ميان امور مختلف انتزاع مي‌كند و به همين دليل بايد آنها را معقول ثاني فلسفي ناميد. معقول ثاني فلسفي با وجود رابط ارتباط تنگاتنگي دارد، وقتي كه گفته مي‌شود ظرف عروض محمول بر موضوع ذهن است، منظور اين است كه ظرف وجود نفسي، محمول ذهن است، و زماني كه گفته مي‌شود ظرف اتصاف موضوع، به محمول خارج است، منظور اين است كه ظرف وجود رابط، محمول خارج است. و اين به اين دليل است كه محمول‌هايي چون معقولات ثانيه فلسفي، در خارج وجود مستقل از خود ندارند، و وجود آن‌ها در خارج، از نوع وجود رابط است.

1398/10/8

58585