3495پ

Rural Resilience Assesment in Hablehrood Basin with Emphasis on Drought

دكتري تخصصي (Ph.D)

جغرافيا - برنامه ريزي روستايي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1398

1398/6/30

عالي

339ص.

طالشي ، مصطفي

علي اكبري ، اسماعيل - جعفري ، مصطفي

303-315

Resilience, Rural Resilience, Drought, Livelihoods, Hobelrood Watershed

مخاطرات طبيعي يكي از چالش هاي اساسي جوامع در دستيابي به توسعه پايدار است.در اين ميان تغييراقليم وخشكسالي يكي از نگرانيهاي عمده جهاني و خسارت زاترين مخاطره طبيعي در هزاره سوم بشمار مي آيد. تاكنون راهبردهاي مختلفي در زمينه مقابله با مخاطره خشكسالي و كاهش اثرات آن ارائه شده است كه ارتقاي تاب‌آوري در سيستم هاي روستايي و كشاورزي به عنوان يك راهكار موثر در كاهش اثرات خشكسالي مطرح مي باشد.. پژوهش حاضر تلاش مي كند ضمن ارزيابي و بررسي شاخصها و عوامل موثر بر تاب‌آوري، ميزان تاب‌آوري جامعه روستايي حوضه آبخيز حبله‌رود را در وضعيت هاي مختلف خشكسالي و توسعه يافتگي روستايي برآورد و نهايتاً الگوي مناسبي را براي ارتقاء تاب‌آوري در شرايط خشكسالي اين حوضه ارائه دهد. .به منظور بررسي موضوع ابتدا، با توجه به شرايط اكولوژيكي و اقتصادي اجتماعي حوضه حبله‌رود و براساس شرايط متفاوت خشكسالي و توسعه يافتگي، 9 روستا به عنوان جامعه نمونه انتخاب و با استفاده از فرمول كوكران از 271 نفر از سرپرستان خانوار روستايي حوضه، از طريق پرسشنامه، مصاحبه بعمل آمد. نتايج سنجش تاب‌آوري روستايي حوضه در ابعاد ششگانه ودر قالب 15 شاخص نشان داد كه شاخص تاب‌آوري كل حوضه در مقياس صفر تا 10 به ميزان4.34 و در حد متوسط به پايين است .به عبارت ديگر چنانچه وجه ديگر تاب‌آوري را آسيب پذيري در نظر بگيريم ، گرايش متوسط جامعه مورد مطالعه بيشتر به سمت آسيب پذيري متمايل بوده است.. همچنين يافته ها نشان داد؛ مولفه‌هاي اجتماعي و نهادي بيشترين ارتباط و همبستگي را با تاب آوري روستايي حوضه داشته است. همچنين نتايج حاكي از آن است كه الگوي تاب‌آوري مبتني برتنوع معيشتي الگوي مناسب و مطلوب در برابر خشكسالي بوده واين الگو با رويكرد سازگاري وتنوع بخشي مي تواند به بهبود وضعيت تاب آوري روستائيان حوضه دربرابر اثرات مخاطره آميز خشكسالي منجر شود . تحليل نتايج مربوط به آزمون فرضيات تحقيق ،تاييد كننده نقش مثبت تنوع معيشتي در افزايش تاب‌آوري است.

1398/10/2

58509