160

The study of folklore beliefs in the Hasht-Behesht of Amir Khosraw Dehlavi

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

1398

1398/4/18

عالي

121ص.

پيامني، بهناز

مرادي ، ايوب

113-119ص.

Popular belifes, Hasht-Behesht, Amir Khosraw Dehlavi

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

فرهنگ و ادبيات هر ملتي نمودار شيوة تفكر و چگونگي نگرش آنان به جهان هستي و شكل زندگي اجتماعي آن ملت است. در اين ميان، فرهنگ و ادبيات عاميانه سهم ويژهاي دارد. در تعريف ادبيات عاميانه آمده است كه ادبيات عامه يا ادبيات توده يا فرهنگ عوام يا فولكلور در مقابل ادبيات رسمي قرار ميگيرد. اين ادبيات مخلوق ذهن مردم باسواد و تحصيلكرده است و مجموعهاي است از ترانهها و قصههاي عاميانه، نمايشنامهها، ضربالمثلها، سحر و جادو و طب عاميانه كه در بين مردم رواج دارد. آنچه در اجتماعات كنوني به عنوان خرافات و موهومات ديده ميشود، جلوههايي از انديشهها و اعتقادات مردم است. يكي از جلوههاي عيني فرهنگ هر ملّت، قصه و كارايي آن به منظور انتقال تجربيات، آموزههاي اجتماعي، اخلاقي و اعتقادي است كه در واقع يكي از رسانه‌هاي جمعي مردمان باستان بوده است. باورها از اقليمي به اقليم ديگر منتقل ميشوند، با آيينها و عقايد مردم درميآميزند و شكلي جديد مييابند يا به همان شكل رواج پيدا ميكنند. در پژوهش حاضر به باورهاي عاميانه در هشتبهشت به عنوان يكي از آثار ادب فارسي از خطۀ هند، كه به تقليد از «هفتپيكر» نظامي سروده شده، پرداخته شده است. اميرخسرو، نويسندۀ مثنوي هشتبهشت، در رواج زبان فارسي در هند و تحكيم مباني آن تأثير زيادي داشت. طي بررسي منظومۀ هشتبهشت اين نتيجه حاصل شد كه در اثر يادشده بسياري از باورهاي خرافي و انديشههاي عوامانه همچون اعتقاد به طلسم و جادو، اعتقاد به وجود ديو و پريان، تأثير بخت و اقبال در سرنوشت انسان، وجود موجوداتي همچون اژدها به چشم ميخورد. اميرخسرو دهلوي در ساخت داستانها و زيرساخت معنايي بسياري از ابياتش از باورهاي عاميانه در مثنوي خود سود جسته است. در پژوهش حاضر ابتدا دربارۀ زندگي ‌و آثار اميرخسرو دهلوي بحث شد. سپس، بحثي مفصل دربارۀ باورهاي عاميانه مطرح شد. در فصل سوم مضامين ادب عاميانه در سه سطح در هشت‌بهشت بررسي شد. نخست باورهاي عاميانه‌اي كه موضوع داستاني بودند مانند ديو و يا طلسم. دوم باورهايي كه پيرنگ كلي داستان از آن گرفته شده بود مانند هفت فلك و يا افسانهسرايي دختران. سوم هم باورهاي كلي كه فقط در ابيات آمده بود مانند باورهاي اساطيري و ديني و ماروايي و غيره

1398/8/1

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

57431