پ.ج.16

كارشناسي ارشد

آب و هوا شناسي

پيام نورشيراز

1397-98

1397/12/12

116ص.

قهاري، غلامرضا

بهمند، داداله

كتابنامه :ص.90-94

شناخت پتانسيلهاي محيط طبيعي به عنوان بستر فعاليتهاي انساني، پايه و اساس غالب برنامهريزيهاي محيطي و آمايش سرزمين را تشكيل ميدهد. در اين راستا ويژگيهاي اقليمي و عناصر غالب آن در پراكندگي و شكلگيري پديدههاي حياتي نقش تعيين كنندهاي ايفا ميكنند. ‌تالاب‌ها از جمله مهّم‌ترين عرصه‌هاي زيستي در جهان مي‌باشند. امروزه خطر نابودي تالاب‌ها همانند بحران تخريب لايه ازون، نابودي جنگل‌ها و انقراض بسياري از گونه‌هاي جانوري و گياهي به يكي ديگر از بحران‌هاي زيست محيطي جهان تبديل شده است. خشك شدن تالاب‌ها علاوه بر معضلات زيست محيطي و تأثير بر گونههاي جانوري و گياهي باعث بوجود آمدن كانونهاي گرد و غبار شده كه مشكلات زيادي براي انسانها ايجاد خواهد كرد. حوزهي آبخيز مهارلو يكي از مهم‌ترين حوزه‌هاي آبخيز استان فارس به شمار مي‌رود. تالاب مهارلو به عنوان يكي از تالاب‌هاي مهم استان در مركز حوضه با مساحت 325 كيلومتر مربع قرار دارد. هدف اين پژوهش تعيين روند تغييرات باد در محدودهي تالاب مهارلو براي بررسي محدوده تأثير ريزگردها مي‌باشد. داده‌هاي روزانه‌ي بارش، دما، رطوبت نسبي و مؤلفه‌هاي باد در بازه‌ي زماني 30 ساله (1/1/1365 تا 11/10/1394) جمع‌آوري و نقشه‌هاي هم ارزش آن تهيه گرديد. روند تغييرات سريعترين سرعت باد به صورت ماهانه، فصلي و سالانه با استفاده از آزمون‌هاي ناپارامتري من كندال و برآوردگر شيب سنس در ايستگاه‌هاي منتخب شيراز، زرقان، فسا و سد درودزن بررسي گرديد. نتايج تحليل روند نشان داد كه روند معنيداري در سطح 05/0 كاهش سرعت باد غالب سالانه را نشان مي‌دهد. روند كاهشي سريعترين سرعت باد در اين ايستگاه‌ منتخب درتمام فصول نيز ديده مي‌شود. بررسي روند ماهانه نيز حاكي از كاهش سريعترين سرعت باد در كليه‌ي ماهها دارد. شيب سنس نيز تغييرات متفاوتي را در سريعترين سرعت باد فصلي و ماهانه نشان مي‌دهد. نتايج نشان مي‌دهد كه از لحاظ زماني، مقدار كاهش شيب در اوايل تابستان كم بوده كه با توجه به خشك بودن سطح تالاب در آن زمان، امكان برداشت رسوبات در اين محدوده زماني بيشتر ميباشد. بررسي اندازه و نوع رسوبات تالاب و محدوده آن، نشان مي‌دهد كه قطر اكثر نمونهها در محدوده‌ي طبقه 2 مقاومت قرار دارد. سرعت باد در ارتفاع 30 سانتيمتري از سطح زمين بين 4 تا 7 متر بر ثانيه متغير بوده كه قادر است ذرات را از 1 تا 20 كيلومتر براساس اندازه ذرات جابجا كند. باتوجه به اينكه تالاب مهارلو بين دو محدوده ارتفاعي واقع مي‌باشد، باد با جهت شمال غرب در حال حركت از اين دالان، ميتواند رسوبات مزبور را جابجا كند. براين اساس كانون گرد و غبار ايجاد شده قسمتهاي شرق و جنوب دهستان قرهباغ، قسمتهاي مركزي، شرقي و جنوب دهستان مركزي شيراز، كل دهستان مهارلو و كوهنجان و حتي محدوده شهري سروستان را تحت تأثير قرار ميدهد. نتايج اين پژوهش اعلام خطري براي مسئولين، برنامه‌ريزان، بهره‌برداران و اهالي منطقه ميباشد. جلوگيري از خشك شدن تالاب، نظير جلوگيري از احداث سد تنگ سرخ، بستن چاههاي غيرمجاز حوضه و مخصوصا محدوده‌ي تالاب، محدود كردن برداشت از منابع آب زيرزميني با نصب كنتور هوشمند بر روي كليه چاههاي منطقه ميتواند راهگشاي حل معضل ايجاد كانون گرد و غبار محلي جديدي باشد.

57296