PIR 11 1392

A Study of Binary Oppositions in Khaghani’s Odes

كارشناسي ارشد

زبان وادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز ملاير

آذر1392

92/09/28

چاپي،CD

197ص

اكبرشاملو

غلامرضا سالميان

ص197-189

binary oppositions , Khaghani , Persian poetry , structuralist

چكيده تقابل¬هاي دوگانه از مهم¬ترين مباحث مورد توجّه ساختارگرايان است كه بر مبناي اين اصل فلسفي كه بنياد هستي را بر مبناي تقابل¬هاي دوگانه مي¬انگارد، ايجاد شده است. در پژوهش حاضر برآنيم تا با تحليل اشعار خاقاني از منظر نظريّۀ تقابل دوگانه، دريابيم كه تقابل¬هاي دوگانه چگونه در آفرينش تصاوير و آرايه¬هاي ادبي شعر خاقاني مؤثّر بوده و چه تأثيري در شكل¬گيري محتواي شعر خاقاني داشته است؟ اين پژوهش ـ كه در 4 فصلِ كلّيّات پژوهش، مباني و تعاريف، تقابل¬هاي دوگانه و بلاغت و تحليل محتوايي اشعار خاقاني بر پايۀ تقابل¬هاي دوگانه، تنظيم شده است ـ. نشان داد كه تقابل¬هاي دوگانه در موارد متعدّد در ساخت صور خيال و آرايه¬هاي شعري قصايد خاقاني مؤثّر افتاده است. در تحليل قصايد خاقاني كه در 10 موضوع صورت گرفت، مشخّص شد كه ميزان استفادۀ خاقاني از تقابل¬هاي دوگانه، در اين موارد فراوان است: مسائل اعتقادي، آنجا كه موضوع كفر و ايمان است؛توصيف صبح؛ زيرا اين وصف¬، بيشتر صحنۀ جنگ بين سياهي و سپيدي را نشان مي¬دهد؛ وصف آتش؛ زيرا آتش به خودي خود واژۀ بي-نشاني است كه عناصر متقابل خود را به ذهن متبادر مي-كند؛مدح¬، زيرا شاعر مدّاح در زماني كه به وصف خوبي¬هاي ممدوح مي¬پردازد، به ياد نمادهاي آن خوبي¬ها مي-افتد؛قصايد سفرنامه¬اي، چون مسافر با عناصر بسياري روبه¬رو مي¬شود كه ذهن، عنصر مقابل آن را به ياد مي-آورد؛مراثي¬اي كه وي در سوگ شخصيّت¬هاي حكومتي و علمي سروده است؛ زيرا بيشتر به مدح شبيه هستند؛ حبسيّه، از آنجا كه زنداني با انديشه¬اي دوگانه، در عين حال كه در زندان به سر مي¬برد، به فكر آزادي است؛قصيدۀ ايوان مدائن با موضوع گريستن بر اطلال و دمن، زيرا تقابل محوريِ ايران/عرب، در گرد خود تقابل¬هاي دوگانۀ بسياري را به وجود آورده است. در اين موارد هم تقابل كمتر است: قصايدي كه به مدح پيامبر (ص) و مسائل اعتقادي خاقاني ختم مي¬شوند؛ علّت اصلي اين مسئله شخصيّت ايدئولوژيك خاقاني است؛وصف مي و مسائل احساسي، زيرا مسائل احساسي از خواسته¬هاي غريزۀ اروس است كه هدف آن ايجاد وحدت بيشتر است؛آن دسته از مرثيّه¬هايي كه در سوگ اعضاي خانواده¬اش سروده است؛ زيرا اين مراثي در حوزۀ اشعار غنايي قرار مي¬گيرد. كليدواژه¬ها: خاقاني، ساختارگرايي، تقابل¬هاي دوگانه، شعر فارسي

98/07/24

57204