PIR‌ 245

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي گرايش ادبيات كودك و نوجوان

پيام نور رشت

97/10/08

111ص.

درجه ارزشيابي : بسيارخوب

فاطمه كاسي

سهيلا فرهنگي

كاسي،فاطمه،راهنما , فرهنگي،سهيلا،مشاور

آنچه در داخل مرزهاي يك كشور بين نژادها، اقوام و اديان و گويش‌هاي مختلف اتحاد و يكپارچگي و انسجام ايجاد مي‌كند، هويت ملي است. هويت ملي تمام تفاوت‌ها را در كنار يكديگر به احساس تعلق و اتحاد بين آحاد يك سرزمين تبديل مي‌كند و در نهايت به يك ملت در مقابل ديگري تعريف خاص مي‌بخشد. در طول تاريخ كه كشور همواره مورد هجمة ديگري قرار مي‌گرفته است اهميت و التزام به هويت ملي احساس شده است.بررسي كتاب درس فارسي از دورة قاجار يعني از زماني كه توسعه‌اي همپاي غرب مورد توجه جدي دولتمردان قرار گرفت نشان مي‌دهد كه توجه يا بي‌توجهي به حتي يكي از مؤلفه‌هاي هويت ملي چه آثار و عواقبي براي سرنوشت اين كشور رقم زده است. دولت‌ها از طريق آموزش سراسري در مدارس اين امكان را دارند كه در سنين كودكي و نوجواني مؤلفه‌هاي هويت ملي كشور را به آنها القاء كنند. به همين منظور در اين پژوهش كتاب درسي فارسي پاية پنجم ابتدايي در چهار دورة قاجار، رضا و محمدرضا پهلوي و بعد از انقلاب اسلامي مورد بررسي قرار مي‌گيرد تا مشخص كند كه در هر دوره بر شناساندن چه بخش از هويت ملي تأكيد شده‌است. براين اساس مؤلفه‌هاي اجتماعي، اخلاقي، فرهنگي، سياسي، مذهبي، تاريخي و جغرافيايي هويت ملي تحليل محتوا شده‌است. همچنين از آنجا كه در تبيين مفهوم هويت همواره «ديگري» نيز مورد توجه قرار مي‌گيرد. اين پژوهش به موضوع ديگري و جهاني‌شدن در اين كتاب‌ها نيز پرداخته است. بر اين اساس نه كتاب درسي با 369 عنوان درسي و 1375 صفحه بررسي و انواع مؤلفه‌هاي هويت ملي استخراج شد و پس از بررسي و تحليل محتوا مشخص شد كه در هر دوره بنابراقتضاي فضاي سياسي و اجتماعي حاكم كدام يك از مؤلفه‌ها بيشتر از سايرين مورد توجه قرار گرفته‌است، در كل مؤلفه‌هاي فرهنگي با 19/17 درصد بيشترين مؤلفه‌ موردتوجه در كتاب‌هاي مورد بررسي بوده‌اند و مؤلفه‌هاي تاريخي با 28/0 درصد كمترين مولفه بوده‌اند توجه به «ديگري» نيز 32/14 درصد از كل متون اين كتاب‌ها را در برداشته است. بر اساس نتايج به دست آمده، پيشنهادهايي براي تقويت هويت ملي در كتاب درس فارسي پاية پنجم ارايه شد.

98/07/15

منتخبي

56825