مطالعه همزيستي شكل هاي كروي و تغيير شكل محوري در ناحيه گذار فاز هسته اي بين حدود¬SO(6) و U(5) مدل بوزون برهمكنشي

Investigation of Spherical and deformed shapes coexistence in the U(5)→ SO(6) shape- phase transition region of IBM

دكتري

فيزيك هسته اي

مركز تحصيلات تكميلي پيام نور تهران

98/5/15

عالي

157

هادي صبري

مرتضي محسني

ندارد

ندارد

shape coexistence, interacting boson model, gamma unstable, phase transition

محمدعلي محمدي استاد راهنما

وجود بعضي ترازها در طيف تحريكي انرژي هسته ها به نام ترازهاي مزاحم نشانه اي از تركيب چند تقارن يا تركيب شكل هاي تغيير شكل يافته با حالت كروي مي باشد. پديده همزيستي شكل ها در واقع به مشاهده ي ترازهاي باند هاي برانگيخته در بين ترازهاي باند پايه اطلاق مي شود. تغيير ساختار ناشي از اين حركت ترازها سبب پاسخ متفاوت هسته ي خاص نسبت به ساير هسته هاي زنجيره ي ايزوتوپي در واكنش هاي مختلف مي شود. همچنين احتمال گذارهاي الكترومغناطيسي در اين شرايط، نسبت به حالت نرمال تغييرات قابل توجهي نشان مي دهد. در اين رساله براي مطالعه از يك روش جديد بر اساس جبر آفين بي نهايت بعدSU(1,1) در چارچوب IBM-1 وIBM-2 در ناحيه گذار U(5)↔SO(6) استفاده نموديم. ساده تر شدن محاسبات، امكان كنترل حركت در زنجيره ي ايزوتوپي با يك پارامتر كنترلي، مزيت هاي اساسي اين مدل مي باشد. ما طيف انرژي حالات تحريكي و احتمالات گذار چهار قطبي الكتريكي را با استفاده از برنامه MATLAB و ثابت هاي روابط را با برازش به داده هاي تجربي براي هسته هاي نزديك لايه بسته پروتوني يا نوتروني و همچنين در اين ناحيه گذار تعيين كرده و سپس ميزان توانائي مدل براي باز توليد اطلاعات تجربي را ارزيابي نموديم. از طرفي با استفاده ازچارچوب 2-IBM كه با در نظر گرفتن درجات آزادي دقيق پروتون و نوترون توصيف دقيقتري ازحالت هاي ميكروسكوپي سيستم هسته اي حاصل مي نمايد استفاده كرديم كه در نتيجه در صد خطاي برازش شده در مدل 2-IBM نسبت به 1-IBM بسيار كمتر گرديد. براي ارزيابي قدرت مدل انتخابي زنجيره ايزوتوپي هسته Te در ناحيه گذار بين ناحيه كروي و گاماي ناپايدار و هسته هاي Hg و Pt در نقطه بحراني گذار حالت كشيده به تخت كه برابر با تقارن SO(6) مي باشد را در نظر گرفتيم. براي خانواده Te اضافه نمودن سهم تقارن ديناميكي SO(6)و در نقطه مقابل اضافه نمودن سهم حد ديناميكي U(5) در هسته هاي Hg و Pt سبب تصحيح قابل توجه نتايج مدل پيشنهادي گشت. اين نتايج دلالت روشني بر وجود پديده همزيستي شكلي در اين هسته ها دارد. لازم به توضيح است كه محاسبات مورد نظر به ازا مقادير مختلف ثابت هاي حاصل از فرايند برازش اطلاعات تجربي تا جائي تكرار مي شود تا مقدار خطاي محاسباتي تعريف شده به كمينه مقدار خود برسد.

98/7/6

امامي

56576