QH81

A comparative study of the effect of osmotic factors on physiological indices of thyme seedlings under in vitro culture conditions

كارشناسي ارشد

زيست شناسي

دانشگاه پيام نور نجف آباد

1397

97/6/14

رويا رضوي زاده

sorbitol , mannitol , physiological parameters , thyme , tissue culture , secondary metabolites

آويشن (Thymus vulgaris L.) يكي از شناخته شده ترين گياهان دارويي است، يك گياه گليكوفيت كه در كشورهاي آسيايي و اروپايي مصارف متنوعي در طب سنتي، صنايع غذايي، دارويي، بهداشتي و آرايشي دارد. تغييرات گسترده آب و هوايي كره زمين، بروز خشكسالي و تشديد تنش شوري، بازدارنده رشد رويشي آويشن است و برسنتز متابوليت هاي ثانويه آن تأثير گذاشته و ارزش دارويي آن را كاهش مي دهد.آثار مضرتش خشكي بر گياهان زراعي همواره يكي از موارد مورد بحث در محافل علمي مي باشد ولي اين تنش بر برخي از مواد مؤثر گياهان دارويي اثرات مثبتي دارد كه ضرورت بهره گيري از آن را در امر توليد گياهان دارويي بيش از پيش مورد توجه قرار مي دهد.در طول سال هاي اخير، روش كشت بافت در توليد گياهان برتر مقاوم به خشكي از طريق گزينش، اهميت گسترده اي يافته است. از اين رو با توجه به اين كه كشورمان در يكي از مناطق خشك و نيمه خشك جهان واقع شده است، در پژوهش حاضر، پروتكل هاي اثرات سوربيتول و مانيتول بر جوانه زني بذرها، پارامترهاي مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي گياهچه هاي آويشن به صورت كنترل شده تحت شرايط آزمايشگاهي درون شيشه اي انجام گرفت. بذرهاي آويشن در محيط كشت MS، در طي يك هفته 87% و پس از طي 10 روز 97% جوانه زني كردند. بذرهاي آويشن در محيط كشت پايه شامل غلظت هاي 0، 2، 4، 6 % مانيتول و سوربيتول، گياهچه هاي 21 روزه آويشن در محيط كشت پايه شامل غلظت هاي 0، 2، 4 % مانيتول و سوربيتول به طور جداگانه كشت داده شدند. نتايج نشان داد افزايش غلظت سوربيتول و مانيتول در محيط كشت، سبب كاهش معني دار درصد جوانه زني در طي 7و10 روز پس از كاشت بذر و پارامتر هاي رشدي (طول و وزن تر اندام هوايي و ريشه )گياهچه هاي آويشن در طي 30 روز پس از كاشت بذر نسبت به نمونه شاهد گرديد.البته طول ريشه در غلظت 4 و 6 درصد سوربيتول و مانيتول كاهش معني دار و در غلظت 2 درصد سوربيتول و مانيتول افزايش معني دار نسبت به نمونه شاهد نشان داد. تنش خشكي حاصل از سوربيتول و مانيتول سبب كاهش معني دار پارامترهاي رشدي و رنگيزه هاي فتوسنتزي شامل كلروفيل a و كلروفيل b، كلروفيل كل و كارتنوئيد ها گرديد. در حاليكه ميزان آنتو سيانين، تركيبات فنولي، كربوهيدرات، پرولين، پروتئين در گياهچه هاي آويشن در طي 14 روز افزايش معني دار نسبت به نمونه شاهد نشان داد.همچنين ميزان فعاليت آنزيم سوپراكسيد ديسموتاز(Sod) در تمام نمونه هاي تحت تيمار خشكي كاهش يافت.كه اين كاهش ميزان فعاليت در غلظت 4% سوربيتول و مانيتول نسبت به نمونۀ شاهد معني دار مي باشد.در حالي كه فعاليت آنزيم كاتالاز (CAT) و آسكوربات پراكسيداز(APX) افزايش معني دار نسبت به نمونه شاهد نشان داد. البته فعاليت آنزيم آسكوربات پراكسيداز در نمونه هاي تحت تيمار با سوربيتول در غلظت 4% نسبت به غلظت 2% كاهش نشان داد. نتايج بررسي متابوليت هاي ثانويه از جمله تركيبات قبلي بيان مي كند كه مي توان از عوامل ايجاد كننده تنش خشكي بويژه سوربيتول به عنوان فاكتورهايي در جهت بهبود و افزايش توليد متابوليت هاي ثانويه در شرايط كشت درون شيشه اي استفاده كرد.

98/5/20

سميه طاهري

55216