۲۳۳۲۷پ

Tripartite Treaty (1942 AM / 1320 AD) It is in the press of Iran and the world

كارشناسي ارشد

تاريخ گرايش: تاريخ ايران اسلامي

مركز تهران جنوب

۱۳۹۷

۱۳۹۷/۱۲/۲۷

بسيارخوب

۱۶۸ص

محسن بيگدلي

رضا يوسف وند

۱۵۵-۱۶۶ص

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

در اين تحقيق، پيمان سه جانبه بين كشورهاي ايران، اتحاد جماهير شوروي (روسيه) و انگليس، مورد بررسي قرار گرفته و با توجه به اهميت اين پيمان، موضوعاتي چون روند مذاكرات، برگزاري جلسات پيرامون انعقاد قرارداد مزبور در سال 1942 م/1320ش و موضوعات پيراموني ديگر، مورد بررسي قرار گرفته اند. با توجه به موضوع مورد مطالعه، لازم ديده شد كه به مقدمات و علل انعقاد پيمان سه جانبه نيز اشاراتي شود. لذا پس از بررسي منابع، علل انعقاد قرارداد يا پيمان مورد بررسي، باحوادثي مانند جنگ جهاني دوم و اشغال ايران مواجه ميشويم. براي آشنايي با تحولات ايران در بحبوحه جنگ جهاني دوم، در فصل دوم اي تحقيق جابجايي قدرت در حكومت پهلوي مورد بررسي قرار گرفته است. اين جابجايي قدرت نيز منتج اشغال ايران شد و چون مهمترين علت انعقاد پيمان، اشغال ايران بوده است لذا بطور مفصل به بررسي موضوع اشغال ايران پرداخته ايم. جنگي كه ناخواسته كشور ايران داخل و درگير آن شده و پيامدهاي آن جنگ خانمان سوز علاوه بر اشغال اين سرزمين و غارت و تخريب منابع و امكانات آن، به زمينه سازي براي تصرف مناطق آن نيز منتهي ميشد. بنابر اين در فصل سوم، اشغال ايران ونتايج آن بررسي شد. ورودناخواسته ايران در جنگ به التهاب در جامعه و تزلزل حكومت پهلوي منجر شد. و به دليل اشغال ناجوانمردانه ايران، سياستمداران كشور درصدد يافتن راه هاي برون رفت از بحران برآمدند. لذا در فصل چهاروم اين تحقيق به پيمان سه جانبه وبازتابهاي آن در مطبوعات ايران و جهان پرداخته شده است. اگرچه انگلستان به دليل ترس از دست رفتن ايران به عنوان يكي از سرزمين هاي تحت قيموميت با حكومت دست نشانده، مبتكر و پيشنهاد دهنده انعقاد پيمان سه جانبه بود، ولي در آن مقطع حساس تاريخي، سياستمداران و زمامداران ايراني در تنظيم و تصويب پيمان سعي لازم را معمول داشته و آن را به سرانجام خوش رساندند. پيش‌نويس پيمان سه‌جانبه توسط ايران، انگليس و شوروي تهيه شد و در روز دوم دي‌ماه 1320 تقديم مجلس سيزدهم شد. ودر نهم بهمن ماه ۱۳۲۰ قرارداد سه‌جانبه ايران، روسيه و بريتانيا پس از اشغال ايران از سوي اين دو كشور امضا شد. اگرچه مساعي سياستمداران ايراني براي تهيه و تدوين پيمان سه جانبه موجب خوشحالي پاره اي و غضب و نگراني گروهي ديگر از هموطنان ايراني را فراهم نمود، ولي هيچ تضميني براي تخليه ايران در موعد مقرر دنبال نداشت. لذا پس از اينكه انگليسي ها نيروهاي خود را پس از پايان جنگ از مناطق اشغالي ايران فراخواندند،روسها در مواضع خود بي مهابا باقي مانده و به هيچيك از تعهدات خود عمل نكردند. در اين موقعيت بسيار حساس بود كه مبارزات ديپلماسي سياستمداران ايران در داخل و خارج از كشور و جلب حمابتهاي بين المللي كارساز شد. ما در فصل پنجم بطور مفصل به موضوع رهايي از حضور نظاميان بيگانه پرداخته ايم. اهميت پيمان براي ايران و جهان و بازتابهاي سياسي- اجتماعي و بين المللي آن نيز از زواياي گوناگون مورد بررسي قرار گرفته است. يكي از مهمترين دستاوردهاي اين تحقيق، شناخت نقش سياستمداران عصر پهلوي دوم در نجات كشور و كسب امتيازات بسيار مهم از سران كشورهاي متفق، انگليسي، امريكايي و روسي بوده است. اشغال ايران در سال 1320 بدنبال تهديدهاي مكرر انگليس و شوروي مبني بر اخراج مهندسين و كارشناسان روسي از ايران و سپس استعفا و تبعيد رضاشاه و تقسيم ايران به سه منطقه (منطقه تحت اشغال شوروي منطقه تحت اشغال انگليس و مركز ايران)؛ چيزي شبيه تقسيمات ايران دردوره جنگ جهاني اول و سپس سلطنت محمد رضا شاه پهلوي و حركتهاي ملي گرايانه ايرانيان مورد بررسي قرار گرفته اند. خواننده محترم با دامنه اي مناسب از اطلاعات و منابع برخورد خواهد كرد كه اميدواريم او را با مناسبات سياسي اين دوره آشنا تر كرده و پاره اي ازابهامات را روشن نمايد.. در اين تحقيق، با توجه به دوران تاريك و مبهم كشور و ملت ايران كه تمام اشتياق خود را صرف انقلاب ناكام مشروطه كرده بودند، با زكاوت و هوشياري سياستمداران و همكاري و جوشش دوباره ملت ايران مواجه خواهيد شد كه اگر تلاش شبانه روزي و مستمر آنها نبود؛ بدون شك قسمتهاي عظيم و مهمي از خاك ايران در همان زمان، ضميمه كشورهاي ديگر و يا حداقل مستقل و تجزيه شده بودند. بعلاوه در اين تحقيق، موضوع باج خواهي استعمارگران غربي، بخصوص مشكلاتي كه دولت شوروي براي حاكميت و استقلال ايران ايجاد كرده اند مورد بررسي قرار گرفته اند.

۱۳۹۸/۰۴/۱۷

54854