۳۰۷۱پ

Aesthetics in Ferdowsiʹs Shahnameh

دكتري تخصصي (Ph.D)

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

۱۳۹۸

۱۳۹۸/۲/۳۰

خيلي خوب

۸۴۳ص.

ماحوزي ، امير حسين - كوپا ، فاطمه

۷۰۱-۷۱۵

Trope, Simile, Metaphor, Metonymy, Exaggeration, Shahnameh

صورخيال از عناصر اصلي شعري است كه زبان را به ادبيات بدل مي كند.جوهرۀ شاعري با تسلّط شاعر بر صورخيال سنجيده مي شود.در اين پژوهش كوشش شده است با بررسي صورخيال شاهنامه (مجاز مرسل،تشبيه، استعاره و كنايه ، همراه با آميختگي هنري آنها با اغراق)، ارزش زيبايي شناسي و بلاغي اين اثر و ويژگيهاي سبكي شاعر در به كار گيري صورخيال پديدار شود و با تعمق در قلمرو صورخيال، به جهان شاعر راه يافت. روش گردآوري اطلاعات، كتابخانه اي بوده و روش تجزيه و تحليل توصيفي – استنباطي و تحليل محتوا است. اطلاعات گردآوري شده به وسيله فيــش برداري صورت گرفته است. شاهنامۀ فردوسي سرشار از آرايه هاي ادبي است و طبيعت بستري مناسب براي گسترش دامنۀ خيال فردوسي است؛ نسبت فراواني چهار عنصر اصلي صورت هاي خيال (مجاز مرسل،تشبيه، استعاره و كنايه)، در شاهنامه به ترتيب بسامد عبارت است از كنايه (كنايه بر بنياد معناي كنايي و كنايه به اعتبار ميانجيها: فعلي ايما)؛ استعاره (استعارۀ مصرحه- كه بيشتر محسوس و تحقيقي است - بيشترين و استعاره تهكميّه كمترين كاربرد را دارد؛برخلاف استعاره هاي مصرحۀ تحقيقي، بسامد استعاره هاي مكنيّۀ تخييلي بالاتر است)؛ تشبيه (بيشترين تشبيه هاي شاهنامه در دورۀ پهلواني است و اغلب اين تشبيه ها ساده، مجمل و محسوس هستند) و مجاز مرسل.نسبت فراواني تشبيه و مجاز مرسل در سه دورۀ شاهنامه متفاوت است.در دورۀ اساطيري و پهلواني تشبيه از مجاز پركاربردتر بوده درحالي كه مجازهاي بيشتر و متنوع تري در دوره تاريـخي شاهـنامه ديده مي شود.دورۀ اساطيري و پهلواني شاهنامه نسبت به دورۀ تاريخي از آرايه هاي ادبي و به ويژه صورخيال پر بسامدتري برخوردار است؛ اغراق كه از شگردهاي شاخص شاهنامه است در هر سه دوره به ويژه دورۀ پهلواني، با چهار صورت خيال نامبرده تنيده شده و بر ارزش هنري اين اثر افزوده است.حماسه فردوسي با ياري اغراق، خارق العاده ها را شگفت تر نمايانده است.حاصل مقايسۀ ميان سخن دقيقي، داستان رستم و سهراب و داستان رستم و اسفنديار،بيانگر ارزش هنري و ادبي سخن فردوسي نسبت به سخن دقيقي است؛ تشبيه داستان رستم و سهراب بر اساس رويكرد تحليل دستوري استعارۀ بانو بروك- رز، بيشترين بسامد را داراست.

۱۳۹۸/۳/۲۰

54177