۳۰۲۸پ

Pathology of Mystics s Recommendations obout Generosity with emphasize on Fables of Saadi s Bustan and Gulistan and Asraral-Tuwhid of Mohammad ibn Monavar

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور خرم‌آباد

۱۳۹۷

۱۳۹۷/۶/۲۷

۸۷ص.

حسني جليليان ، محمدرضا

نوري ، علي

۷۱-۷۵

Generosity, Abu saeed abu al kheir, Bustan, Gulistan, Asrar al- Tohid

مروّت از برترين فضايل اخلاقي است كه در شرع و اخلاق به آن توصيه شده است. هنرمندان نيز به تبع آموزه هاي ديني تلاش كرده‌اند در آثار خود مردم را به اين فضيلت دعوت كنند. با بررسي متون ادبي- عرفاني گاه با نمونه هاي افراطي تشويق به مروّت رو‌به‌رو مي‌شويم. در پژوهش حاضر، بوستان و گلستان سعدي و اسرارالتوحيد از اين ديدگاه بررسي شده اند. دست‌آوردهاي تحقيق نشان مي‌دهد كه هم در آثار سعدي و هم در اسرارالتوحيد نمونه هاي مخالف عقل و شرع وجود دارد. با اين همه مي توان افراط‌گري سعدي را در اين مورد قابل توجيه دانست. چرا كه اولاً: سعدي خود را قهرمان اين گونه حكايات قرار نداده بلكه از دو گروه خاص يعني عارفان و افرادي مانند حاتم طايي براي تبيين و تشويق به مروّت استفاده كرده است. دوم: هدف او تشويق حاكمان به احسان و مروّت هر چه بيشتر بوده است. بنابراين مي توان اغراق در مروّت را شيوه اي تربيتي براي اقناع مخاطبان فرض كرد. سوم: اين كه سعدي هرگز مدعي نيست اين حكايات در عالم واقع اتّفاق افتاده اند بلكه جنبه ادبي آن ها مورد نظر است. در مقابل اسرارالتوحيد روايت‌هاي جمع‌آوري شده از محمد بن منوّر است كه به جد خود ابوسعيد نسبت داده و فرض خواننده آن است اين وقايع كراماتي است كه حتماً از شيخ سر زده است. دوم: اين كه در اين حكايت بيشتر از انفاق هاي مالي عجيب شيخ سخن به ميان مي‌آيد و اين بذل و بخشش‌ها بيشتر از هدايا و فتوحات خانقاه‌ است كه شيخ در كسب آن ها كمترين نقش را داشته و حتي گاه نوعي اسراف در كار او ديده مي‌شود. هرچند ممكن است نقل اين احسان و انفاق‌ها براي اثبات كرامات شيخ ابوسعيد يا تشويق به پرهيز از دنيا دوستي مريدان بوده باشد امّا به هر روي به عنوان آموزه‌ي اخلاقي براي عموم مردم غير قابل قبول به نظر مي رسند.

۱۳۹۸/۳/۵

53868