۲۹۷۶پ

Divine attributes topics from the perspective of Muslim theologians, Christian and Jewish

كارشناسي ارشد

الهيات و معارف اسلامي - فلسفه و كلام اسلامي

دانشگاه پيام نور همدان

۱۳۹۶

۱۳۹۶/۲/۲۳

۱۲۹ص.

عبدي ، نعمت اله

مروت ، علي

۱۱۲-۱۱۸

divine traditions, theologians, Islamic, Jewish, Christian, Quran

هدف اين پژوهش بررسي صفات الهي از ديدگاه متكلمين اسلامي –يهودي –مسيحي مي باشد. در اديان گوناگون، بحث از صفات خداوند همواره اهميت فراوان داشته است. بسياري از اديان وجود خداوند را مسلّم و ترديدناپذير دانسته و به جاي اثبات آن، به بررسي و شمارش صفاتش پرداخته اند. گروهي از ملحدان نيز با تكيه بر صفات مورد اعتقاد خداباوران، از تناقض دروني مفهوم خدا سخن گفته، يا وجود خدايي با صفات خاص را، با وجود حوادث زيانباري چون سيل و زلزله، به اصطلاح شرور، ناسازگار پنداشته اند. بحث از اسما و صفات الهي، يكي از كهن‏ترين مباحث در تاريخ كلام اسلامي و نيز ساير اديان الهي است. هرچند برخي از آيات قرآن منشاء پيدايش مسايلي جدّي در اين باب گشت ولي به درستي روشن نيست كه اين موضوع از چه زماني در ميان متكلّمان مسلمان مطرح شده است؛ در قرن دوّم هجري جايگاه اين بحث بدان پايه رسيد كه بعضي از متكلّمان موضوع علم كلام را اسما و صفات الهي دانسته‏اند. روش گرد آوري داده ها و اطلاعات اسنادي و كتابخانه اي مي باشد. نگارنده با مراجعه به كتابخانه هاي مهم و بررسي مخازن آن اسناد و مدارك موردنياز را جمع آوري نموده و آن را مبناي نگارش خويش قرار داده است و نيز بااستفاده از پايان نامه ها و مقالات مرتبط با موضوع و نشريات و جزاواني كه در خصوص موضوع تحقيق مطالبي را اظهار نموده اند سعي نموده است كه تحقيق نسبتا جامعي را به رشته تحرير در آورد. با توجه به فرضيات پژوهش به اين نتيجه مي رسيم كه خدايي كه حضرت موسي(عليه سلام) معرفي كرده همان خداي يگانه همه اديان آسماني بوداما يهوديان گاهي از موسي (ع) توقع داشتند كه خدا را به چشم ببينند و گاهي هوس بت پرستي يا گوساله پرستي مي كردند. و سرانجام هم «يهوه» خداي خود را به صورت خدايي قويي و نژادي معرفي كردند، يعني خدايي كه فقط به قوم بني اسرائيل تعلق دارد و به نجات آنان چشم دوخته است. بدين ترتيب خدايي جهاني و همگاني نيست اما تصويري كه تورات از «يهوه» دارد چهره اي است خشن و جبار و متكبر كه فقط با عدلش رفتار مي كند. و بزرگتر از آن است كه انسان بتواند با او راز و نياز كند. صلابت، قدرت، و وحشت، همه خاطراتي از داي يهوه است. و نيز خدا در تورات طوري معرفي شده است كه داراي جسم و بدن است و گاهي حسود، غمگين، نادان، پشيمان و ستمگر و عصباني است. خدايي كه تملود معرفي مي كند شبيه انسان است، محبت مي ورزد، متنفر مي شود، خشمگين مي شود، مي خندد، مي گريد، پشيمان مي شود، تعويذ مي بندد، بر اريكه تكيه مي زند، در اطرافش گروه فرشتگان و كروبيان حلقه زده اند و هر روز سه بار تورات مي خوانند. خدا در دين يهود. در تورات يهود خدايي يگانه و واحد معرفي شده و خدايان ديگر نفي شده اند. يهوه بزرگ ترين خدا و پادشاه خوانده شده است. در متون يهودي صفات انساني و اعضاء و دست و پا براي خدا معرفي شده است. يهوه در عين حال كه نامرئي است اما در عالم، حضور و تجلي دارد و در بين بني اسرائيل حاضر است. متون يهودي بر قداست و تنزيه و تعالي يهوه تأكيد بسيار دارند. يهوه، رأي زمان و مكان و فضا و همه مقولات است. او ضامن عدالت است. او خدايي است غيور و در عين حال آمرزنده و توبه پذير، او خدايي عادل، مقدس، دوست دارنده و منطقي است نه يك سلطان مقتدر كه به دنبال انقياد و تسليم مخلوقات در برابر خويش بوده باشد. جهان آكنده از اقتدار و جبروت يهوه است كه در اوج آسمان ها، درباري آراسته دارد و بر سرير قدرت و جلال تكيه زده، فرشتگان گرداگردش گوش به فرمان ايستاده اند تا امور را بر وفق گفته هايش نظم بخشند.

۱۳۹۸/۲/۲۳

53226