۲۳۱۴۰پ

كارشناسي ارشد

تاريخ ايران دوره اسلامي

مركز تهران جنوب

۱۳۹۴

۱۳۹۴/۰۹/۲۹

عالي

۴۰۴ص

جمشيد نوروزي

صفورا برومند

۳۷۱-۳۸۲ص

The relation between Iran and British East India company in Safavid era, the trade and economy of the Safavid period, foreign trade during the Safavid period, the silk trade in the Safavid era,.

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

فتح قسطنطنه توسط تركان عثماني در سال 1453ميلادي/857 هجري قمري و تسلط آنان به شريان هاي تجاري شرق و غرب باعث شد كه اروپاييان در پي جستجوي راه هاي جديد تجارت با شرق برآيند و چندي نگذشت كه مسيرهاي دريايي دسترسي به قاره هاي امريكا و آسيا كشف گرديدند. كشف مسير دريايي جديد دسترسي به آسيا از طريق دور زدن قاره افريقا توسط پرتغاليان، توانست فرصت هاي تجاري بي مانندي در اين قاره كهن به روي آنان بگشايد. به دنبال پرتغاليان ديگر سوداگران اروپايي نيز در قالب كمپاني هاي هند شرقي به اميد تجارتي پرمنفعت از اين طريق به سوي شرق كشيده شدند. اما به زودي با مقاومت پرتغاليان كه قبلا امپراطوي تجاري انحصاري خود را در مشرق زمين تاسيس نموده بودند مواجه شدند. فرصت هاي تجاري ايران در عهد صفوي به ويژه در زمينه ابريشم به زودي پاي كمپاني هاي هند شرقي انگليس، هلند و بعدها فرانسه را به ايران باز مي كند. شاه عباس اول به كمك ناوگان كمپاني انگليسي توانست جزيره هرمز را كه از مراكز جهاني تجارت آن روزگار بود از پرتغالي ها باز پس گيرد. وي با حفظ توازن بين رقابت اين كمپاني ها و استفاده زيركانه از تغيير عمده اي كه در آخر قرن پانزدهم ميلادي/نهم هجري قمري در موازنه تجارت جهاني روي داده بود، توانست رونق بي نظيري را در تجارت خارجي ايران ايجاد نمايد. ساختارها و اصولي كه وي طي دوره پادشاهي خود بنا نمود، باعث پيشرفت هاي چشمگير اقتصادي، سياسي و اجتماعي كشور گرديد اما اين روند با بي كفايتي فزاينده جانشينان وي با موانع جدي مواجه شد. كمپاني هند شرقي انگليس، به عنوان بخشي از نظام هاي تجاري عصر جديد اروپا، در مقابل نظام هاي تجاري سنتي آن دوره ايران كه عمدتا مبتني بر اقليت هاي نامتجانس ديني و قومي بود، كاراتر و پوياتر عمل كرده و گام به گام برتري خود را بر اين نظام هاي تجاري سنتي واپس مانده عيان مي سازد. قرون شانزده و هفدهم/يازده و دوازدهم كه مقارن با دوران صفوي در ايران است را مي توان آخرين دوران اوج و شكوفايي كشورهاي مشرق زمين از جمله ايران و شروع عصر مدرن در كشورهاي اروپايي و تفوق بي چون و چراي آنها در جهان دانست. براي ما ايرانيان چرايي و چوني ريشه هاي اين عقب ماندگي تاريخي از وجوه و نظرگاه هاي مختلف همچنان جاي تعمق و تحقيق علمي بسيار دارد تا با تكيه بر منابع معتبر، تجربه تاريخي روشنگرانه اي از اين واقعه شكل گيرد. بازنمايي مناسبات كمپاني هند شرقي انگليس با ايرانِ عهد صفوي و تحليل آن در سير تحولات سياسي، اقتصادي و اجتماعي آن عصر مي تواند به نوعي روشنگر برخي نكات براي پاسخ به اين پرسش هاي مهم باشد

۱۳۹۷/۱۱/۰۶

50175