1396 4ب2ق 9610 PN

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

پيام نور ساري

1396

96/10/27

105ص

دكتر مهدي خادمي كولايي

دكتر حميد عالي كرد كلايي

جامعه¬شناسي ادبيّات دانشي جديد و ميان¬رشته¬اي است كه به بررسي تأثير جامعه بر ادبيّات و تأثير ادبيّات بر جامعه مي¬پردازد. در رمان بين فرم رمان و ساختار اجتماعي آن رابطه¬اي مستقيم وجود دارد. در دنياي رمان شخصيّت¬هايي وجود دارند كه از وقايع و رويدادهاي جامعه تأثير مي-پذيرند و در مقابل هم نسبت به آنها عكس¬العمل نشان مي¬دهند. داستايفسكي و مشفق كاظمي درآثارشان به چنين موضوعاتي پرداختند. در اين پژوهش كه به شيوة توصيفي ـ تحليلي نگاشته شده، نگارنده در ابتدا نظريّه¬هاي جامعه¬شناختي منتقدان برجسته¬اي از قبيل لوكاچ، باختين و گلدمن را بيان مي¬كند و سپس بر مبناي نظريّه¬هاي مذكور و با استفاده از منابع كتابخانه¬اي به نقد دو رمان مي¬پردازد. داستايفسكي در اثرش از مسائلي چون بيكاري، روسپيگري، فقر اقتصادي و اختلاف طبقاتي سخن به ميان مي¬آورد. مشفق كاظمي به بررسي مسائلي چون فساد اداري، سياسي و اقتصادي، روسپيگري، خرافات و بيسوادي در جاﻣﻌﮥ عهد قاجار و اوايل عصر رضا¬خان مي¬پردازد. آنان در آثارشان به طبقات فرودست جامعه و به ويژه جايگاه زن توجّه خاصّي داشتند. نتيجۀ نهايي حاكي از اين است كه نويسندگان، داستايفسكي و مشفق كاظمي، اين آثار ياد شده را بر اساس جهان¬بيني¬شان و همچنين تأثير عوامل اجتماعي، اقتصادي و سياسي بر زندگي مردم نوشتند. هدف از نقد جامعه¬شناختي اين آثار، ترسيم طبقات اجتماعي و وضعيّت اقتصادي، فرهنگي و سياسي جوامعي است كه اين دو نويسنده در آن زيسته و باليده¬اند.

49309