۲۷۹۲پ

Historical position of safavid shah Ismail Among the Anatolian Alevis from 1493 until 1736

دكتري تخصصي (Ph.D)

تاريخ - ايران دوره اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

۱۳۹۷

۱۳۹۷/۶/۳۱

عالي

۳۲۲ص.

ادريسي ، مهري

نصيري ، محمدرضا - عبادي ، مهدي

۲۷۸-۲۹۸

Shah Ismail I, Khatai, Anatolian Alevis, full master, political savior, Ashiq

علويان آناطولي، در واقع، همان تركمانان كوچ نشين و نيمه كوچ نشين آناطولي اند كه پيرو تصوف عاميانه بودند و با پيوستن به صفويان به «قزلباش» مشهور شدند. سه نهاد اصلي در توسعه اداري عثمانيان يعني«تيمار»، «دِوشيرمه» و«طبقه علميّه» نقش اصلي را در روند واگرايي تركمانان آناطولي از عثماني ها داشتند. همچنين سياست هاي تمركزگراي سلاطين عثماني در قبال تركمانان كوچ نشين و نيمه كوچ نشين و نيز تحقير هويتي آنها باعث گرديد تا آنان كه از دوره خواجه علي به تكيه اردبيل وابستگي معنوي يافته بودند، با تبليغات صفويان به عوامل ايجابي موجود در دعوت آنها مانند غزا و جهاد، سيادت صفويان، توجه و احترام آنها به هويت و زبان تركي، جذب گردند و در نهايت ياريگر مرشدشان اسماعيل ميرزا در تشكيل حكومت صفويه شوند. شاه اسماعيل اول صفوي(930ق)، در ميان علويان آناطولي از جايگاه ويژه اي برخوردار است. تصويري كه منابع علوي از شاه اسماعيل ارائه مي دهند با تصاويرترسيم شده توسط منابع عثماني، گزارش ونيزيان و منابع صفوي متفاوت است. شاه اسماعيل( با تخلص شعري خطائي) در ميان علويان آناطولي تا قبل از اوائل قرن 17م/11ق، بزرگترين اوزان علوي، مرشدكامل و منجي سياسي آنها بوده است. اما با پيدايش حكايت عاميانه شاه اسماعيل در قرن 17م/11ق كه روايتي افسانه اي از زندگي او از زبان علويان است، تصوير «عاشيقي( شاعر- نوازنده) قهرمان» از او ارائه مي گردد. از اين رو، به نظر مي رسد در طول زمان، جايگاه منجي گري سياسي شاه اسماعيل در ميان علويان آناطولي تغيير يافته است. اين در حالي است كه جايگاه مرشدي او تا كنون نيز ادامه داشته است. با توجه به منابع تاريخي مي توان گفت شكست چالدران، مرگ شاه اسماعيل، تحكيم تشيع فقاهتي در ايران و ستيز با تصوف وكنار زدن قزلباشان از مناصب حكومتي و نيروي نظامي، مهم ترين محورهاي بيان تغيير تدريجي جايگاه شاه اسماعيل در ميان علويان آناطولي هستند. در اين رساله سعي شده است با رجوع به منابعي مانند بويروك ها، ديوان اشعار اوزان هاي علوي، منابع عثماني، منابع صفوي و تحقيقات جديد، جايگاه شاه اسماعيل اول صفوي در ميان علويان آناطولي در فاصله زماني سالهاي 898ق تا 1148ق مورد بررسي قرار گيرد.

۱۳۹۷/۸/۱۲

48681