چكيده
بورس كالا در دهههاي اخير توسعه چشمگيري يافته است و علاوه بر پيچيده شدن عمليات تجاري آن و تنوع فزاينده كالاها و ابزارهاي مالي موجود در آن، نظام نظارتي دقيق نيز براي تنظيم اين بازارها طراحي شده است. بررسي روند پيدايش و تكامل بورس كالا در جهان حاكي از آن است كه ظهور و بسط فعاليتهاي اينگونه بازارها در عرصه اقتصاد كشورها از قرن 19 به بعد در پي پاسخگويي به برخي از نيازهاي اقتصادي و در بسياري موارد رفع برخي تنگناها و موانع در بازار كالا بوده است. نارساييهاي بازار سنتي، در شكلهاي نوسانات كاذب و عدم شفافيت در كشف قيمت و فقدان تضمينهاي لازم براي معاملهگران از مهمترين دلايل راهاندازي بورسهاي كالايي در جهان بوده است. با توجه به اهميت بورس كالا و نقش سازنده آن در اقتصاد كشورها بايد براي آنها نظام نظارتي دقيقي طراحي شود و حمايتهاي قانوني لازم از طرف دولتها صورت گيرد تا اين نهاد اقتصادي بتواند رشد و توسعه داشته باشد. از اين رو شناخت دقيق ابزارها، ساز و كارها و شيوههاي نظارت بر بورس كالا، نخستين گام براي حركت در جهت راهاندازي و توسعه بورس كالا است. در ايران نياز به ايجاد بازاري متشكل و سازمان يافته براي تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستيابي به اثرات مثبت اين مهم در اقتصاد توليد و مصرف، دولت و مجلس شوراي اسلامي را بر آن داشت تا بستر قانوني لازم جهت تأسيس و راهاندازي بورسهاي كالايي را در ايران فراهم سازند. با توجه به اينكه ايران از دول اسلامي محسوب ميگردد معاملات بورس كالا بايد در چارچوب قوانين شرعي صورت گيرد بر اين اساس كميته سازمان فقهي در بورس شكل گرفته تا به بررسي ماهيت فقهيمعاملات بپردازد.
