phd 886

Patterning of Sustainable Allocation in East of Guilan Rural Lands

دكتري PHD

جغرافيا و برنامه ريزي روستايي

دانشگاه پيام نور، مركز دكتري

1390/06/31

شهريور ۱۳۹۷

عالي

۳۳۸ص

طالشي، مصطفي؛ افراخته، حسن

۳۰۷-۳۲۴ص

land-cover changes, prediction, land cover change Factors, scenario, Patterning, Land Allocation.

طالشي، مصطفي؛ افراخته، حسن، استاد راهنما

يكي از مهمترين عوامل موثر در ناپايداري سكونتگاه هاي روستايي در دهه هاي اخير، تحولات ناشي از تغيير كاربري و پوشش زمين است. پايش الگوي پوشش زمين و شبيه سازي چگونگي تحولات آتي در طرح ريزي مديريت منابع اكولوژيكي امري ضروري و حياتي است. البته اين موضوع در استان گيلان با توجه به محيط طبيعي منحصربفرد، در پايداري سكونتگاههاي روستايي نيز اهميتي دوچندان دارد. در اين پژوهش، تغييرات طبقات پوشش زمين نواحي روستايي در شرق گيلان(آستانه اشرفيه، سياهكل، لاهيجان و لنگرود) در سه دوره زماني پايش شده است. با بهره گيري از تصاوير TM-1989، ETM-2000 و Land sat8-2015 اين پايش مورد پردازش قرار گرفت. در شبيه سازي و پيش بيني تغييرات پوششي نيز از مدل تركيبي زنجيره ماركوف و سلولهاي خودكار استفاده شده است. نتايج آشكارسازي تغييرات پوشش زمين در فاصله بين سالهاي 1989(1368شمسي) تا 2015(1394 شمسي) نشان مي دهد كه مساحت پوشش هاي شاليزار، جنگل و فاقد پوشش كاهش يافته و مساحت پوشش هاي شهري(كالبدي) و باغات افزايش پيدا كرده است. با توجه به روند يابي صورت گرفته؛ در صورت عدم سياست گذاري حفاظت از منابع، كاهش منابع اكولوژيك و ناپايداري سكونتگاه هاي روستايي تشديد مي يابد. البته نتايج شبيه سازي در آينده نيز اين موضوع را تاييد مي نمايد زيرا ارزيابي ها نشان مي دهد كه در سال2030 (1409 شمسي)، كاهش 8000 هكتاري پوشش شاليزار و افزايش 5300 هكتاري پوشش شهري(كالبدي) و 4500 هكتاري پوشش باغات را شاهد خواهيم بود. همچنين، در اين پژوهش به منظور آينده نگاري و طرح ريزي پايدار زمين در نواحي روستايي شرق گيلان بعنوان يك ناحيه اكولوژيك ويژه و مشتمل بر 744 روستا، ابتدا متغيرهاي اساسي تغيير كاربري و پوشش زمين، از طريق پرسشنامه و به روش دلفي با همكاري كارشناسان خبره جمع آوري و ضريب تاثيرها محاسبه شد. سپس به كمك ماتريس اثرات متقاطع متوازن و به روش شبيه سازي مونت كارلو، تعداد 3 سناريو با افق زماني 15 ساله و بر مبناي بيشترين سازگاري دروني بدست آمد. سناريوهاي حاصل با عناوين سناريوي اول: حفاظت از پوشش طبيعي و كشاورزي، سناريوي دوم: كاركرد توامان كشاورزي و گردشگري و سناريوي سوم: كاركرد گردشگري مسلط نامگذاري گرديدند. به منظور اتخاذ رويكردي پايدار در همزيستي با طبيعت و تعادل بخشي به سناريوهاي با اهداف متضاد، مدل تخصيص زمين MOLA به كار گرفته شد. در پايان، الگوي پيش بيني سال 2030، وسيع ترين پوشش شهري(كالبدي) را در ميان الگوها بدست آورد. گسترده ترين پوشش شهري(كالبدي) در الگوي سناريوها، به ترتيب براي سناريوي سوم، دوم و اول حاصل شد. الگوي تخصيص زمين نيز نشان داد كه تكنيك مورد استفاده، از توانايي حل و فصل تعارضات موجود ميان سناريوهاي متضاد و تعديل الگوي پيش بيني برخوردار است و به كمك تخصيص پايدار زمين و بكارگيري و اقدام سياست هاي اقتصادي- اجتماعي مناسب، مي توان ضمن حفاظت از منابع اكولوژيك، فرآيند تغييرات پوششي را كنترل نمود. كه از اين طريق زمينه پايداري سكونتگاه هاي روستايي نيز قابل دستيابي خواهد بود.

48145