پ.ع.م.۲۱

كار شناسي ار شد

مهندسي عمران محيط زيست

پيام نورشيراز

۱۳۹۵-۹۶

۱۳۹۶/۰۶/۰۶

۵۲ص.

اسراري ، الهام

سحرخيز ، محمدجمال

كتابنامه :ص.۴۶-۵۲

يكي از مهم‌‌ترين چالش‏هاي توليد گياهان باغي كمبود آب آبياري مي‏باشد. لذا ضرورت جايگزيني آب مصرفي كه عمدتاً از آب‌‌هاي زيرزميني تأمين مي‏شود با منابع آبي جديد از جمله فاضلاب تصفيه شده روز به روز در حال افزايش است. گياه مرزه باغي (Satureja hortensis L.) از جمله گياهان دارويي است كه توليد آن به دليل خاصيت ميكروب‏كشي، آنتي‏اكسيداني و دارويي از اهميت بالايي برخوردار است. در اين پژوهش به منظور بررسي تغييرات مورفولوژيكي، بيوشيميايي و تركيبات اسانس گياه دارويي مرزه باغي در اثر آبياري با سه نوع آب آبياري (آب چاه، فاضلاب تصفيه شده و تركيب آب چاه و فاضلاب تصفيه شده با نسبت 1:1)، آزمايشي در قالب طرح كاملاً تصادفي با 3 تيمار آبي و سه تكرار در گلخانه تحقيقاتي دانشكده كشاوزي دانشگاه شيراز در تابستان سال 1395 انجام گرديد. آبياري تا زمان گل‌‌دهي به فاصله زماني هر هفته دوبار انجام شد. در مرحله گل‌‌دهي گياه مرزه، پارامترهايي از قبيل متوسط وزن تر و خشك گياه، ريشه، شاخه، طول ريشه، ارتفاع گياه، قطر ساقه، سطح برگ، شاخص كلروفيل برگ، زمان گل‌‌دهي، ميزان فنل كل، عملكرد اسانس و آناليز تركيبات اسانس به روش GC-MS اندازه‌‌گيري شدند. نتايج نشان داد تيمار آبياري اثر معني‌‌داري (0.05≥P) بر پارامترهاي اندازه‌‌گيري شده داشت. بيشترين و كمترين وزن تر كل، وزن تر ريشه، طول شاخه، طول ريشه و ارتفاع گياه به ترتيب در تيمار آب چاه و فاضلاب تصفيه شده به دست آمد. بيشترين و كمترين وزن تر و خشك قسمت هوايي و درصد ماده خشك به ترتيب در تيمار "آب چاه + فاضلاب تصفيه شده" و "فاضلاب تصفيه شده" به دست آمد. همچنين بيشترين و كمترين قطر ساقه به ترتيب در تيمار فاضلاب تصفيه شده و تيمار آب چاه به دست آمد. كوتاه‌‌ترين زمان گل‌‌دهي بعد از كشت بذر به ترتيب مربوط به تيمارهاي آب چاه+ فاضلاب تصفيه شده، آب چاه و فاضلاب تصفيه شده بود. بيشترين و كمترين سطح برگ و ميزان اسانس (836/2 درصد وزني) به ترتيب در تيمار آب چاه+ فاضلاب تصفيه شده و تيمار آب چاه به دست آمد. بيشترين شاخص كلروفيل برگ و فنل كل در تيمار فاضلاب تصفيه شده و كمترين شاخص كلروفيل برگ و فنل كل در تيمار آب چاه به دست آمد. در آناليز تركيبات اسانس در مجموع 47 تركيب شناسايي شد كه عمده‌‌ترين اين تركيبات Carvacrol (27/53 درصد)، -Terpinene (172/30 درصد) و -Terpinene (845/5 درصد) بودند. بيشترين ميزان Carvacrol (27/53 درصد) در تيمار فاضلاب تصفيه شده بدست آمد. به طور كلي بر اساس نتايج اين پژوهش استفاده از تركيب آب چاه و فاضلاب تصفيه شده براي توليد مرزه توصيه مي‏شود. جهت افزايش ميزان اسانس استفاده ايمن از فاضلاب تصفيه شده ميسر است، هرچند مخلوط آن با آب چاه نتايج بهتري در پي داشت.

47796