پ.م.ك.۱۴۷۰

Assessment of Tolerance to Drought Stress Ecotypes of Iranian Clover (Trifolium resupinatum L.) in Different Levels of Growth

كارشناسي ارشد

كشاورزي - زراعت

مركز كرج

۹۶

۹۶/۰۲/۰۶

عالي

96ص.

زمانيان، محمد

منصوري فر، سيروس

ص:۷۷-۸۸

پ استاد راهنما اسيلان، كمال سادات , پ استاد مشاور منصوري فر، سيروس

به منظور شناسايي اكوتيپ هاي متحمّل به خشكي شبدر ايراني، پنج اكوتيپ شبدر ايراني در مزرعه تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيّه نهال و بذر كرج در سال زراعي ۱۳۹۴-۹۵ به صورت كرت هاي خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار مورد ارزيابي قرار گرفتند. در اين آزمايش تنش خشكي به عنوان عامل اصلي شامل سه تيمار (شرايط نرمال، تنش متوسط برابر۷۵ ميلي متر و تنش شديد برابر ۸۵ ميلي متر تبخير از سطح تشتك تبخير) و اكوتيپ هاي شبدرايراني به عنوان عامل فرعي شامل پنج تيمار ( رقم لاين۱۳ و اكوتيپ هاي الشتر، اقليد، هراتي و محلّي زابل) در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد تنش خشكي و اكوتيپ برعملكرد كمّي و كيفي علوفه، صفات فيزيولوژيك و مرفولوژيك در سطح احتمال ۵ درصد (۵٪= LSD) اثر معني¬دار داشت. اثر متقابل (اكوتيپ × خشكي) فقط براي ارتفاع بوته نيز معني دار شد. بيشترين عملكرد علوفه تر و علوفه خشك با مقادير23/17 و3/21 به اكوتيپ اقليد و الشتر و كمترين عملكرد با 17/07 و 2/34 تن در هكتار مربوط به اكوتيپ محلّي زابل بود. نتايج صفات مورفولوژيك نشان داد اكوتيپ اقليد با ۵۰/۱۶ سانتي متر بيشترين و اكوتيپ الشتر با ۳۰/۳۳ سانتي متر كمترين ارتفاع را داشتند. مقايسه صفات كيفي نشان داد بيشترين ميزان ديواره سلولي با همي سلولز ۲۹/۶۸ درصد مربوط به اكوتيپ الشتر و بيشترين ديواره سلولي بدون همي سلولز و پروتئين خام به ترتيب با مقادير ۲۰/۸۶ و ۲۰/۰۱ مربوط به رقم لاين ۱۳ بود. مقايسه ميانگين صفات فيزيولوژيك نشان داد بيشترين ميزان سطح برگ و محتواي نسبي آب برگ به ترتيب مربوط به اكوتيپ هاي الشتر و اقليد با ۲۶۵/۹۷ سانتي مترمربّع، ۸۱/۰۶ درصد و كمترين ميزان مربوط به رقم لاين ۱۳ و اكوتيپ محلّي زابل بود. بيشترين ميزان كلروفيل، شاخص سطح برگ به ترتيب با مقادير ۳۸/۶۲ و ۲۶/۵۹ مربوط به اكوتيپ هاي زابل و الشتر و كمترين ميزان مربوط به اكوتيپ اقليد و رقم لاين ۱۳ بود. همچنين بر اساس شاخص هاي MP,GMP,STI در شرايط نرمال- متوسط و نرمال- شديد اكوتيپ هاي اقليد و الشتر به عنوان اكوتيپ هاي برتر در شرايط تنش خشكي شناسايي شدند. نتايج حاصل از بررسي همبستگي نشان داد كه صفات كمّي و كيفي علوفه، مرفولوژيك و فيزيولوژيك تحت تأثير سوء تنش كم آبي قرار گرفته و بين شدّت تنش اعمال شده با كليّه صفات مذكور همبستگي منفي و معني داري وجود داشت. به طور كلي در شرايط نرمال، تنش متوسط و شديد شاخص هاي MP,GMP,STI به عنوان معيارهاي مناسب جهت معرّفي و تعيين اكوتيپ هاي متحمّل به تنش شناخته شدند.

۹۷/۰۵/۲۱

كشت كار، زهرا

47163