۲۲۸۶۴پ

Investigating the Personality of the Prophet Muhammad (PBUH) in the Discourse of the Shia Imams (AS

كارشناسي ارشد

تاريخ گرايش تاريخ تشيع

واحد تهران جنوب

1396-1397

۱۳۹۶/۱۰/۳۰

خوب

۱۵۵ص

محسن بيگدلي

محمد حسن تقيه

۱۴۸-۱۵۲ص

Sira , Prophet Muhammad , Shitte imams , Peninsula , Mecca , Jahiliyah

دانشگاه پيام نور/واحد تهران جنوب

خواستگاه تمدن اسلامي سرزمين حجاز است و آموزه‌هاي پيامبر اكرم محمد ابن عبدالله(ص) در اين بستر به بار نشسته است و شناخت هر چه بيشتر ابعاد مختلف حاكم بر سرزمين حجاز در دوره‌هاي مختلف به درك بهتر بستر رشد و نمو دين اسلام كه ثمره رسالت پيامبر اكرم(ص) است كمك خواهد نمود. براي نزديك شدن به مؤلفه‌هاي مؤثر بر تكوين شخصيت پيامبر اكرم به بررسي ريشه‌ها و مؤلفه‌هاي اقتصادي، اجتماعي، طبيعي، سياسي و مذهبي سرزمين حجاز خواهيم پرداخت. و سپس اين مؤلفه‌ها را در جامعه حجاز در آستانه ظهور و حضور پيامبر اكرم(ص) و آغاز رسالت ايشان مي‌پردازيم. ضعف تدريجي دو امپراتوري ساساني و بيزانس براثر بحران‌هاي داخلي و منازعات خارجي، افول قدرت‌هاي حيره، غسان و كنده و انحطاط سياسي و اقتصادي جنوب عربستان، خصوصاً يمن، زمينه‌هاي مناسبي بودند كه ابتدا به رشد اقتصادي شهرهاي حجاز، مخصوصاً مكه كمك كردند و آنگاه باعث شدند تا اين شهر بدون نگراني‌ها و تهديدات خارجي، رو به استحكام سياسي و نظامي گذاشته، به عمده‌ترين شهر شبه‌جزيره تبديل گردد و ساكنان آن نيز از جامعه‌ي عربي از نفوذ، قدرت و توانايي بسيار زيادي برخوردار شوند. بي‌گمان اگر در آستانه‌ي ظهور اسلام دولت‌هاي حيره، غسان و كنده با همان اقتدار باقي بودند، نه مدنيت و اقتصاد تجاري حجاز و مكه تا آن درجه به شكوفايي و اقتدار مي‌رسيد و نه پس از ظهور اسلام دولت مدينه به سهولت مي‌توانست حوزه‌ي قدرت خود را به تمام شبه‌جزيره بسط دهد. اسلام به همان اندازه كه نياز سياسي و مذهبي عربستان و دنياي مالامال از بحران عقيدتي آن روزگار بود، در رشد و گسترش و تداوم حيات خود از خلأ قدرت‌هاي سياسي درون عربستان و انحطاط دو امپراتوري جهاني ساساني و بيزانس بهره مي‌گرفت. مطالعه و شناخت جامعه‌ي حجاز و آگاهي از ويژگي‌هاي سياسي و اجتماعي و اقتصادي شهرهاي مكه و مدينه به‌وضوح نشان مي‌دهد كه دين اسلام به‌رغم اينكه در جامعه‌ي حجاز و در بستر اجتماعي ويژه‌اي متولد شد تا پاسخي به بحران‌هاي جامعه‌ي عربي و دنياي آن روز و قرون بعدي باشد، هرگز در حكم پديده‌اي برآمده از كنش‌ها و واكنش‌ها و برخاسته از متن فرهنگ ديني زمانه خويش نبود. به عبارت روشن‌تر، مطالعه‌ي جامعه‌ي حجاز و آگاهي از ويژگي‌هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، ديني و اجتماعي از يك‌سو و مطالعه‌ي پيشينه زندگي پيامبر اسلام از سوي ديگر، مبيّن اين حقيقت است كه نه اسلام حكم پديده‌اي برآمده از متن فرهنگ جامعه عربي و فرهنگ زمانه خويش را دارد و نه پيامبر اسلام به‌عنوان آورنده و ابلاغ كننده اين دين، به‌خودي‌خود و بدون پيوند با منبع وحي مي‌توانسته است به‌عنوان يك انديشمند نابغه و متفكر، سازنده و آفريننده‌ي اسلام باشد. بيشترين چيزي كه به نام تاريخ جاهلي نوشته‌شده است را افسانه‌ها و داستان‌هاي توده‌اي است و اخباري كه از اهل كتاب به‌ويژه يهوديان گرفته‌شده و چيزهاي ساختگي كه در روزگار اسلام بر پايه برخي عواطف و انگيزه‌هاي تراشيده گشته است. رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) به عنوان يك شخصيت برجسته مي توانست نقش تاريخي ويژه‌اي را براي خويش، در اذهان مسلمانان به وجود آورد. نگرش مسلمانان درباره پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) به عنوان اسوه، مستلزم بررسي دقيق و موشكافانه از زندگي آن حضرت بود. به همين دليل، در حال حاضر ما جزئي‌ترين گزارش هاي مربوط به شخصيت رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) را در دست داريم. مقايسه آن ها با ثبت همين جزئيات از زندگي ساير شخصيت هاي اسلامي در دوره هاي بعد، نشانگر تأثير تاريخي و تاريخ‌نگاري آن، ميان مسلمانان بوده است. به عنوان نمونه، شعبه شمائل نگاري در تاريخ هاي اسلامي، تا اندازه اي برگرفته از تلاش نسل اول در ترسيم قيافه آن حضرت بوده است. خواهيم ديد كه كتاب هاي سيره در حد بررسي زندگي شخصي آن حضرت و يا حتي تاريخ عمومي اسلام باقي نماندند و به طور اصولي تاريخ را به عنوان تاريخ مورد توجه قرار داده و به غناي كتاب‌هاي تاريخي افزودند.

۱۳۹۶/۱۱/۲۹

45227