PhD ۷۵۸

the Comprehensibility of Quran and Critique of the Arguments of Opponents

دكتري تخصصي (Ph.D)

معارف اسلامي - تفسير قرآن و متون اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

۱۳۸۶

۱۳۹۵/۱۱/۱۲

خوب

۲۵۱ص.

مناقب، سيد مصطفي

ميردامادي، سيدمحمد - جمالي، قربان

۲۲۸-۲۳۵

Intelligibility, Ahle Hadith, The Akhbaris, Understanding relativity, Hermeneutics, Distortion, Orientalists

قرآن، وحي الهي و آخرين برنامۀ وحياني نبوي است. قرآن زماني نقش هدايتي دارد، كه مردم آن را به درستي درك كنند و بر مبناي آن عمل نمايند. لذا اوّلين گام براي بهره گيري از اين گنجينۀ الهي، فهم و شناخت آن است. ادلّۀ عقلي و نقلي، فهم پذيري قرآن را اثبات مي كند. فهم قرآن مباني ويژه اي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از وحياني بودن قرآن، هدايتگري، هماهنگي با عقل و فطرت و سلامت نص. هم چنين فهم تام قرآن، اهليّت و شايستگي خاصي لازم دارد و فرايند آن مراحلي دارد كه بايد به درستي پيموده شود. جهت اجتناب از سوء برداشت هاي احتمالي از آيات قرآن، معيارهايي مانند سازگاري با قواعد عربي و محاورات عقلا، انسجام دروني و هماهنگي با عقل و اهداف بعثت، وجود دارد، كه مخاطب بايد به آنها توجه داشته باشد. تشكيك در فهم قرآن، موجب اعراض از آن مي شود. مخالفان قرآن در صدر اسلام، قرآن را كذب، اسطوره، شعر، سحر و... معرفي مي كردند كه قرآن به آنها پاسخ داده است. در قرون بعدي شبهاتي از قبيل انحصار فهم قرآن به معصومان(ع) و ادعاي تحريف آيات قرآن مطرح شد كه لازمۀ آنها عدم امكان و عدم جواز فهم قرآن است. ادّله عقلي و نقلي(قرآن و روايات) بي پايگي اين شبهات را آشكار مي كند. در سدۀ اخير شبهات جديدي از طرف مستشرقان و دانشمندان علم كلام جديد غرب، پيرامون متون ديني و قرآن مطرح شد كه اهمّ آنها عبارتند از: بي معنايي عبارات متون ديني، عدم معرفت بخشي فلسفه و دين، هرمنوتيك فلسفي و عدم امكان فهم ثابت كه نتيجۀ آنها نسبيّت فهم و پلوراليزم معرفتي و به تبع آن تكثرگرايي ديني مي شود. در خصوص اين شبهات، علاوه بر سست بودن آنها و مخالفتشان با عقل و وجدان، ظهور اين شبهات مبتني بر متون مقدّس متداول در غرب است كه عقل ستيز و علم گريز هستند. پيش فرض همۀ آنها انحصار هستي در مادّه و محدود كردن علم به يافته هاي تجربي است. در حالي كه قرآن وحي الهي و مبتني بر حكمت و برهان است و مفاهيم آن ناظر به واقع، هدايتگر و برخوردار از منطق و معيار عقلايي است. لذا ساحت قرآن از اين شبهات مبرّا است.

45025