5698پ

Ethical Conscience-orientation an​d the Role of Ethical Conscience an​d Human Existential Realms from Islam View

كارشناسي ارشد

فلسفه اخلاق

مركز تهران جنوب

1390

1390/11/24

عالي

142ص

محمد حسين مهدوي نژاد

مهدي زماني

134-139ص

Ethical conscience- Orientation- Ethical conscience- Humans presence

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

پايان نامه حاضر با عنوان وجدان گرايي اخلاقي و جايگاه وجدان اخلاقي و ساحات وجودي آدمي از ديدگاه اسلام؛ پژوهشي است كه در آن برآنيم كه به نظريه اخلاقي وجدان گرايي روسو از يك سو و نقش وجدان در هدايت انسانها و جايگاه آن در رشد و تربيت انسانها از نظر اسلام بپردازيم. قبل از هر چيز به تعريف وجدان پرداخته شده كه همانا آن را آگاهي شخصاز شخصيت خود تعريف كردند؛ پس يك درك باطني است؛ به عبارتي نيروي دراكه نفس بشر است كه همان وجدان توحيدي مي باشد. در ادامه به ارتباط وجدان با سه نيروي غريزه و عقل و فطرت پرداختيم كه به اين نتيجه رسيديم كه كه آزادي بدون قيد و شرط غرايز، منافي با وجدان اخلاقي است و بايد غرائز را با وجدان هم آهنگ كرد، و نيز بين وجدان با عقل رابطه اي دوسويه است، وجدان به كمك عقل، حس و درك اخلاقي انسان را تحريك مي كند و موجب عمل اخلاقي مي شود. بين وجدان و فطرت نيز رابطه بسيار تنگ است تا حدي كه گاهي در قرآن وجدان را نفس تعبير كرده است. در ادامه به نقش تعيين كننده وجدان در زندگي در حيطه وجود شناسي و معرفت شناسي پرداختيم؛ در وجودشناسي منشأ احكام و ارزشها، عقل عملي كه همان وجدان است مي باشد؛ عمده كار مربوط به عقل عملي است و فقط يك كمال و سعادت وجود دارد و آن اراده نيك است كه آن مطيع مطلق بودن در مقابل فرمانهاي وجدان است. در حوزه معرفت شناسي نيز از راه حس اخلاقي كه امري است دروني وجداني و انسان با علم حضوري كشف مي كند كه مختار و آزاد است. لازم به ذكراست مطلب بالا و تحليل مباني هر يك و نشان دادن سازگاري يا عدم سازگاري آنها با ديدگاه اسلام و بيان جايگاه ساحات وجودي انسان از نظر اسلام از طرفي؛ و اخلاق مقتضي آن به طور منقح؛ و تبيين رابطه هر يك از اين ساحات با جنبه هاي مختلف اخلاق و وجدان در بينش اسلام از جنبه هاي نوآوري اين تحقيق به شمار مي رود. در ادامه مسئله را در نظر اخلاق اسلامي بررسي كرديم و به اين نتيجه رسيديم كه مبناي انسان شناسانه نظريه اخلاقي اسلام چنان است كه آدمي از ساحات دروني معرفتي، عاطفي و ارادي برخوردار است و انسان تمام عيار اخلاقي انساني است كه در ساحت معرفتي، حقيقت جو، در ساحت عاطفي، عشق ورز به ديگران و در ساحت ارادي خيرخواه است. بنابراين اسلام فطرت را منشأ فعل مي داند و در فطرت نيرويي نهفته است كه همان وجدان است و به عبارتي پيروي از وجدان جزئي از دين اسلام است. در اخلاق اسلامي نيت و عمل بهم پيوسته است و بر اين اساس اسلام شرط اساسي خوشبختي و سعادت را پيوند دادن درون و برون و هم آهنگ كردن ايمان معنوي و اعمال ظاهري ميداند؛ بنابراين اخلاق در اسلام مجموعه قول و عمل و نيت است و انسان اخلاقي كسي است كه درون و برونش اخلاقي باشد. در پايان لازم به ذكر است كه روش ما در اين تحقيق روش توصيفي تحليلي مي باشد.

1396/09/12

43942