168

Content Analysis of Iranian an​d Islamic Cultural Identity Characteristics an​d Components in Social Studies Books of Elementary Schools

كارشناسي ارشد

جامعه شناسي

تهران غرب

1396/06/27

بسيار خوب

محمدي، زهرا

صداقت زادگان، شهناز

Characteristics, Components, Iranian an​d Islamic Cultural Identity, Social Studies

دانشگاه پيام نور/ تهران غرب

موضوع پژوهش حاضر، تحليل محتواي شاخصه‏ها و مؤلفه‏هاي هويت فرهنگي ايراني و اسلامي در كتب مطالعات اجتماعي مقطع ابتدايي است. هدف، سنجش ميزان توجه به اين شاخصه‏ها و مؤلفه‏ها در دو بعد هويت فرهنگي ايراني و اسلامي در واژه‏ها و تصاوير كتب مذكور مي‏باشد. بدين‏ منظور، شاخصه‏هاي (اساطير، شخصيت‏ها و رويدادها) براي مؤلفه‏ي زمان و شاخصه‏هاي (مرز و وطن، نقشه و جغرافيا) براي مؤلفه‏ي مكان در دو هويت فرهنگي ايراني و اسلامي در نظر گرفته شد. شاخصه‏هاي (زبان و ادبيات فارسي، هنر و لباس، تقويم، پرچم، سرودملي، آثار ‏باستاني، تاريخي و ديدني و آداب و رسوم ايراني) براي مؤلفه‏ي فرهنگ در هويت فرهنگي ايراني و شاخصه‏هاي (خدا، قرآن، سوره، آيه، حديث، وضو، اذان، نماز، دعا، زيارت، قبله، مسجد، اماكن‏ مقدس، شهيد، شهادت، آداب و رسوم، تقويم و حجاب) براي مؤلفه‏ي فرهنگ در هويت فرهنگي اسلامي در نظر گرفته شد. واژه‏ها و تصاوير، كتب مطالعات اجتماعي پايه‏هاي سوم، چهارم، پنجم و ششم ابتدايي مورد شمارش قرار گرفت. سپس تحليل كيفي و تحليل كمي (احتمال وقوع) در مورد آن‏ها انجام شد. نتايج پژوهش بر اساس روش تحليل كيفي نشان مي‏دهد كه در واژه‏ها و تصاوير اين كتب، به اساطير ملي و اساطير ديني هيچ اشاره‏اي نشده است. در مجموع به هر دو بعد هويت فرهنگي ايراني و اسلامي توجه شده است، اما اين اشاره و توجه برابر نبوده است. بدين‏سان كه در مؤلفه‏هاي زمان و مكان بيشتر به شاخصه‏هاي هويت فرهنگي ايراني و در مؤلفه‏ي‏ فرهنگ بيشتر به شاخصه‏هاي هويت فرهنگي اسلامي پرداخته شده است. نتايج تحليل كمي احتمال وقوع هويت فرهنگي ايراني و اسلامي نشان مي‏دهد كه احتمال وقوع شاخصه‏ها و مؤلفه‏هاي هويت فرهنگي ايراني و اسلامي در واژه‏ها و تصاوير كتب مطالعات اجتماعي مقطع ابتدايي معني‏دار بوده و اتفاقي نيست.

1396/08/29

43677