چكيده
در دهههايدهه هاي اوليهي قرن حاضر، در ادبيات داستاني جريان بازگشت به اصل، تحت عنوان بوميگراييبومي گرايي پديد آمد. بوميگراييبومي گرايي را در گستردهترينگسترده ترين معنا ميتوان آموزهايآموزه اي دانست كه خواستار بازآمدنباز آمدن، بازآوردنباز آوردن يا ادامه رسوم، باورها و ارزشهايارزش هاي فرهنگي و بومي است. غلامحسينغلام حسين ساعدي و ابراهيم گلستان، دو تن از نويسندگان بزرگ lمعاصر هستند كه هر يك با انديشه و زبان خاص خود موفق به خلق آثاري مانا در زمينهي داستانهايداستان هاي بومي شدهاندشده اند. ابراهيم گلستان كمتر از ساعدي، از فضاي بومي محلي براي رساندن مفهوم به خواننده ياري جسته است اما، او نيز به زيبايي و در موارد ضروري از اين فضا بهره گرفته است. زبان و بيان بومي و محلي و همچنين بيان باورها و اعتقادات محلي از زبان شخصيتهايشخصيتهاي داستاني ا ين دو نويسنده، نهتنهانهتنها در پيشبرد داستان مؤثرموثر است، بلكه زبان و بيان محلي به همراه باورهاي بومي راهي است براي بيان و مقابله و مبارزهي نويسندگان با معضلات و مشكلات اجتماعي، اعتقادات نادرست و خرافي، استعمارستيزي ، زبان و بيان محلي همراه با بيان اعتقادات و انديشههاي محلي به خواننده ياري ميرساند تا خود را در فضاي موردنظرموردنظر نويسنده قرار دهد و شخصيتهايشخصيتهاي داستان براي او باورپذير شود. در اين پژوهش مايههايمايه هاي اقليمي و بومي در آثار اين دو نويسنده بررسي شده است، نتايج اين مقايسه نشان داد، غلامحسين ساعدي، به عنوان نماينده سبك آذربايجان از شاخه ادبيات بوم گرا توانسته است فقر و محروميت روستاهاي آذربايجان و زندگي پر درد و رنج مردم ستمكشيدهستم كشيده و عقب نگهداشتهنگه داشته شده، به همراه انبوهي از باورهايباور هاي خرافي و خشونت و جهل آدمهاآدم ها را ،كه موضوع طبيعي در اينگونه جوامع بدوي است ،بهخوبيبه خوبي نشان دهد. او همچنين به روايت قصههايقصه هاي عاميانه بومي و افسانههايافسانه هاي حماسي منطقه و رويدادهاي تاريخي آن، كه از ويژگي هاي عمده در داستانهايداستان هاي اقليمي و روستايي آذربايجان است، پرداخته است. و ازواز سوي ديگر ابراهيم گلستان به عنوان نماينده سبك جنوب از شاخه ادبيات بوم گرا توانسته است مسائلي چون ازدحام كارگران و بيكاران در مراكز صنعتي، اعتصابهاياعتصاب هاي كارگري و صنفي، تردد كشتيهاكشتي ها و لنج ها در دريا با جاشوهايي كه شبهاشب ها و روزهاي پياپي روي دريا هستند، حضور خارجيهاخارجي ها در مراكز نفتي و صنعتي و جلوههايجلوه هاي استعمارگري آنهاآنها و فقر و آوارگي بوميان را كه همگي از مظاهر ادبيات بوم گرا هستند ،به زيبايي به تصوير بكشد.
