1180پ

Enabaling of Informal Settlements With Emphasis of Good Urban Governance (case study : Ilam City)

دكتري تخصصي (Ph.D. )

جغرافيا و برنامه ريزي شهري

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1395

296ص.

حكمت نيا ، حسن - موسوي ، ميرنجف

افشاني ، عليرضا

271-277

informal settlement, enabaling, good urban governance, urban management, Ilam city

يكي از مسايل و چالش هاي مهم ناپايداركننده فضاي شهري ايلام؛ مسئله موسوم به اسكان غير رسمي يا حاشيه نشيني است. اسكان غير رسمي به سكونتگاه‌هايي گفته مي‌شود كه در درون يا خارج از محدوده قانوني شهرها شكل گرفته و مهاجران و محرومان جامعه شهري را در خود جاي داده اند. اين گونه سكونتگاه ها جلوه اي از فقر شهري و بازتاب فضاي بيمارگونه اقتصاد، مديريت و برنامه ريزي نادرست منطقه اي و معلول بي عدالتي هاي اجتماعي- اقتصادي در سطوح ملي، استاني و محلي است. تاكنون نظريه ها، رويكردها و راهبردهاي گوناگوني مانند تخريب، جابجايي، بهسازي و ... براي برخورد با اين پديده مطرح و اجرا گرديده است وليكن، هيچكدام از اين روشها نتوانستند كه توفيق نسبي مطلوبي بدست آورند. امروزه يكي از رويكردهاي مهم براي كنترل و مديريت اين پديده، رويكرد حكمروايي خوب شهري است. رويكرد «حكمروايي خوب شهري» به عنوان اثربخش ترين، كم هزينه ترين و پايدارترين شيوه اعمال مديريت شهري مطرح مي باشد. حكمروايي خوب شهري را مي‌توان شيوه و فرايند اداره‌ امور شهري با مشاركت سازنده‌ بخش هاي دولتي، خصوصي و جامعه مدني به منظور نيل به توسعه پايدار شهري، ايجاد شهر سالم و ارتقاي كيفيت زندگي تعريف كرد. حكمروايي خوب شهري با شاخص هاي مشاركت، شفافيت، قانون مداري، پاسخگويي، عدالت محوري، مسئوليت پذيري، اجماع محوري، كارآئي و اثر بخشي مي تواند به تحقق توانمندسازي گروه هاي فقير جامعه كمك نمايد. ورود به اين عرصه نيازمند تغييرات ساختاري در عرصه هاي مديريتي، تشكيلاتي و برنامه ريزي كلان و خرد است تا با مشاركت فعال ساكنان و گروهها، چرخ توانمندسازي در اين نوع سكونتگاهها به حركت درآيد. در پژوهش حاضر، پهنه هاي اسكان غير رسمي شهر ايلام با رويكرد حكمروايي خوب شهري مورد بررسي قرار گرفته است. روش پژوهش توصيفي- تحليلي است. براي محاسبات آماري و تحليل داده هاي پژوهش، از نرم افزارهاي آماري SPSS ، Excel و مدل هاي برنامه ريزي شهري و منطقه اي از جمله تكنيك تحليل عاملي، ضريب پراكندگي، آزمون T، آزمون Tukey، روشANOVA و براي تهيه و ترسيم نقشه ها از سيستم اطلاعات جغرافيايي(GIS) استفاده شده است. اطلاعات پژوهش به دو شيوه كتابخانه اي و پيمايشي (با استفاده از پرسشنامه) گردآوري شده است. نتايج حاصل از تحليل عاملي بر پايه هشت عامل اقتصادي، آموزشي- فرهنگي، اجتماعي، خدماتي– رفاهي، كالبدي، بهداشتي- درماني، زيست محيطي و تأسيسات و تجهيزات شهري نشان مي دهد متوسط نواحي 11 گانه شهر، نيمه برخوردار و نواحي بان برز، سبزي آباد و بان بور، نابرخوردار و محروم مي باشند. در اين ميان سه محله بان برز، بان بور و سبزي آباد داراي بيشترين سكونتگاه هاي غير رسمي هستند كه توانمندسازي اين بافت ها بر اساس اصول حكمروايي بسيار ضروري است. همچنين، نتايج بررسي ها با استفاده از آزمون T تك نمونه اي براساس شاخصهاي حكمروايي خوب شهري- مشاركت، پاسخگويي، قانونمندي، عدالت، شفافيت، مسئوليت پذيري، اثربخشي و كارآمدي- نشان مي دهد ميزان بهره گيري از حكمروايي خوب شهري در ايلام در سطح پاييني قرار دارد. بر اين اساس، هر چه حكمروايي خوب شهري و شاخص هاي آن به خوبي اجرا و نظارت شود، گسترش اسكان غير رسمي كنترل مي شود.

1396/2/18

41041