1179پ

Normalization-Oriented Islam an​d Modern International Law With the focus on the Role of Fatva in International Peace an​d Security

دكتري تخصصي(Ph.D)

حقوق بين‌الملل عمومي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1395

1395/11/13

عالي

506ص.

كدخدائي ، عباسعلي

داوريار ، محمدعلي - حجت‌‌زاده ، عليرضا

433-490

Normalization-Oriented Islam, Modern International law, Peace an​d Security, Political jurisprudence, Fatwa, Sentence, insulting sanctities, terrorism, approximating Unity, legal defense, weapons of mass destruction

هنجارگرايي به معناي قاعده‌گرايي، قانون‌گرايي و تعيين كننده راه و روش پسنديده به جهت القاي نظم در جامعه انساني مهمترين خواستگاه نظام‌هاي حقوقي موضوعه و مدرن مي‌باشد. هنجارگرايي حقوق در جامعه بين‌المللي دست‌كم سه كاركرد ويژه دارند: «كمك به تكوين و شناسايي بازيگران بين‌المللي- محدود سازي دولتها و سازمانها در مسير و شيوه‌هاي خاص - ايجاد چارچوبي منظم براي ارتباطات معني‌دار و هدفمند ميان تابعان مستقيم و غير مستقيم حقوق بين‌الملل». در سيستم حقوقي اسلام منبع هنجارگرايي امور ماوراء ماده، وحياني و آسماني مي‌باشد. نكته مهم در هنجارگرائي اسلامي قابليت انطباق اين نظام با واقعيت‌هاي اجتماعي است. «نظريه‌هايي مانند "مقتضيات زمان و مكان"- "قبض و بسط تئوريك شريعت و..." در همين راستا و براي تحقق هدف امنيت فردي و گروهي (اجتماعي) در جامعه انساني است. هدفي كه خود بر دو شاخص استوار مي‌باشد: تلاش براي تحقق عدالت و تلاش براي تضمين دوام و بقاي اين عدالت. پويايي اين هدف با عنصر اجتهاد در نظام فقه سياسي اسلام توسط مجتهدين جامع‌الشرايط رغم مي‌خورد. از جمله اموري كه فطرتاً خواستگاهي عمومي به عنوان حقي اساسي در ارتباط با جامعه بشري دارد، صلح و امنيت مي‌باشد. در نظام حقوقي اسلام صلح عادلانه اسلامي نقطه بنيادين تحقق صلح و امنيت بشري مي‌باشد كه در آن عدالت هدف و صلح وسيله رسيدن به آن تلقي مي‌شود. اين نگاه به همراه ويژگيهاي منحصر به فرد عدالت‌گستري و ظلم‌ستيزي كه بنيان و اساس نظام هنجاري اسلام اين سؤال مهم را تداعي مي‌كند كه اصل اوليه در روابط خارجي دولت اسلامي كدام است؟ هر چند در اين مورد ديدگاه‌هاي مختلفي بيان شده، لكن بررسي جوانب ما را به اين واقعيت رهنمون مي‌سازد كه اصل اوليه در سياست خارجي دولت اسلامي صلح عادلانه، عزت‌مندانه و مصلحت‌گونه با ساير ملل جهان در پرتو سه اصل مهم عزت، حكمت و مصلحت با تمسك به روش قرآني «لَاتَظْلِمُونَ و َلَا تُظْلَمُونَ» مي‌باشد. بي‌شك تحقق اين اصل بدون ميدان‌داري عالمان ديني و صدور احكام و فتاواي مرتبط با صلح و امنيت امكان پذير نمي‌باشد. منع توهين به مقدسات و بيان سخنان نفرت‌زا، دفاع مشروع در برابر تجاوز، وحدت تقريبي در پرتو تنوع مذهبي، حرمت تروريسم و سلاح‌هاي كشتار جمعي مهمترين مسائل مبتلابه امروز جامعه بين‌المللي هستند كه مجتهدين به پشتوانه فقه سياسي و با توسل به ابزار فتوا در ماهيت آنها ورود كرده‌ و ديدگاه نظام حقوقي اسلام را نسبت به آنها اعلام داشته‌اند. تحقيق حاضر كه از نظر هدف تحقيقي بنيادي- نظري و از حيث ماهيت و روش از نوع تحليل محتواست به دنبال بررسي جايگاه فتوا به عنوان ابزار قدرت نرم نظام سياسي- حقوقي اسلام در حوزه صلح و امنيت بين‌المللي مي‌باشد تا از اين جهت جايگاه اسلام هنجارگزايانه را به عنوان نظامي همه جانبه و مدعي به ساير سيستم‌هاي حقوقي از جمله حقوق بين‌الملل مدرن بشناساند.

1396/2/18

41040