چكيده
حافظ در اشعار خويش طيف وسيعي از مخاطبان را مورد خطاب خويش قرار مي دهد . از معشوق و ممدوح نامشخص تا پادشاهان و امرا و وزيران و همچنين مخاطباني چون ساقي و زاهد و صوفي و درويش و ناصح و غيره و حتي شخصيت هاي غير ملموسي چون ديده ، غم ، بخت و ديگر موارد وهمچنين مخاطبان پنهاني كه حافظ با آنها گفتگو دارد و از آنها خواسته اي دارد .درين پژوهش سعي بر آن بوده كه با تفكيك و شناسايي مخاطبان حافظ در غزلياتش به شناسايي انواع اين مخاطبان پرداخت و با بدست آمدن آمار تعداد مخاطبان مختلف و همچنين شناسايي مخاطب پنهان اشعار حافظ و بررسي خواسته هاي شاعر از اين گروه بتوانيم بخش مبهمي از رويكرد اجتماعي ، فرهنگي او را روشن نماييم. كه با جمع آوري و تفكيك انواع مخاطب به يك آمار دست يافتيم. گروه هاي مورد خطاب به صورت زير دسته بندي شدند : خداوند، خود حافظ ،ممدوحان ، معشوق (زميني و آسماني )مخاطبان صريح ، مخاطبان مستعار ،مخاطبان مجهول و مخاطب جاودانه ؛ كه با مقايسه درصد تعداد ابيات قرار گرفته در هر گروه اين نتيجه به دست آمد كه بيشترين سهم را مخاطبان صريح دارند و بعد از آن مخاطب جاودانه و بعد از آن ديگر مخاطبان؛ كه جايگاه ويژه مخاطب جاودانه كه يكي از اهداف ما در اين پژوهش شناسايي اين گروه مي باشد مشخص مي گردد.
