1033پ

Evaluation of Urban Sustainability of Border Cities (Case Study: Cities of Kurdistan Province)

دكتري تخصصي(Ph.D.)

جغرافيا برنامه ريزي شهري

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1395

1395/11/11

بسيارخوب

190ص.

مختاري ملك آبادي ، رضا

علي اكبري ، اسماعيل

156-164

border situation, border cities, assessment, sustainability, economics, province of Kurdistan

در طي دهه هاي گذشته و بويژه از آغاز برنامه ريزي نوين رويكردهاي مختلفي در ارتباط با توسعه نظام سكونتگاهي مورد آزمايش قرار گرفته اند و آخرين آنها رويكرد توسعه پايدار است. هر شهري با توجه به ميزان تاثيرپذيري آن از نيروهاي جهاني و محلي نياز به تدوين راهبردهاي محلي خود براي توسعه پايدار شهري دارد تا پاسخگوي شرايط زيست محيطي، سازمان اقتصادي و اجتماعي خود باشد. در اين ميان، شهرهاي مرزي با توجه به موقعيت و كاركرد خاص خود در زمره شهرهايي هستند كه هر دو گروه از نيروهاي جهاني و محلي بر پايداري آنها تاثيرگذارند چرا كه از يك سو اين شهرها همانند بسياري از ديگر شهرهاي موجود تحت تاثير شرايط طبيعي، روابط اجتماعي ساكنان، روابط با سكونتگاه‌هاي اطراف خود و همچنين داراي نقش و كاركرد در نظام اقتصادي و سياسي ملي خود هستند و از سوي ديگر با توجه به موقعيت مرزي خود، تحت تاثير تحولات و فرايندهاي اقتصادي، سياسي، اجتماعي و زيست محيطي فراملي و حتي جهاني هستند. بدين سان مساله‌ پايداري در اينگونه شهرها به مراتب مهم‌تر و نسبت به بسياري از ديگر شهرها چالش‌‌برانگيزتر مي‌باشد. بر اين اساس، مساله اصلي اين تحقيق بر پايه پايداري شهرهاي مرزي استان كردستان و سپس تاثير موقعيت مرزي بر پايداري اين شهرهاي مرزي و همچنين راهبردهاي لازم براي دستيابي به پايداري در اين شهرها گذاشته شده است. براي پاسخ به اين مسائل، در اين رساله با استفاده از روش توصيفي– تحليلي و با استفاده از روش‌هاي همچون مدل بارومتر پايداري پرسكات آلن در ارزيابي پايداري شهرهاي مرزي، روش تاكسونومي عددي، روش برنامه‌ريزي راهبردهاي و همچنين آزمون‌هاي آماري برپايه نرم افزار SPSS، به منظور ارزيابي پايداري در شهرهاي مرزي استان كردستان تاثير موقعيت مرزي بر پايداري آنها پرداخته شده است. در اين تحقيق ضمن اينكه بر اساس برخي از مهمترين شاخص‌هاي پايداري، شهرهاي مرزي استان مورد مطالعه و از نظر سطح پايداري رتبه‌بندي شده‌اند. اين شهرها شامل شهرهاي كاني‌سور، آرمرده و بوئين سفلي با محوريت شهر مركزي بانه و نيز شهرهاي چناره و سروآباد با محوريت شهر مركزي مريوان در سطح منطقه به عنوان شهرهاي مرزي مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. نتايج تحقيق نشان داد كه ميانگين پايداري محاسبه شده براي كليه شهرهاي مورد مطالعه در ابعاد چهارگانه(اقتصادي،اجتماعي،كالبدي وزيست محيطي) به ميزان 5/0 به دست آمده است كه در طيف پايداري متوسط قرار مي‌گيرد. همچنين بر اساس روش تاكسونومي عددي در ارتباط با نقاط شهري شهرستان‌هاي مريوان و بانه به عنوان شهرهاي مورد مطالعه در اين رساله كه بيشترين تعداد شهرهاي مرزي را دارا مي‌باشند، اين دو شهرستان(مريوان وبانه) به ترتيب با 5396/0 و 5401/0 داراي رتبه‌هاي 1 و 2 از نظر پايداري شهري قرار دارند كه نشان‌دهنده اثرات مثبت موقعيت مرزي بر پايداري شهر مي‌باشد. همچنين در اين مطالعه بر اساس روش برنامه‌ريزي راهبردي مشاركتي و با بكارگيري مدل SWOT ، نتايج نشان داد كه با توجه به شرايط خاص شهرهاي مرزي و نيز عوامل دروني و بيروني تاثيرگذار بر توسعه پايدار اين شهرها، عملاً راهبردهاي تدوين شده بر ابعاد خاصي متمركز شده است به طوريكه بر اساس نتايج ماتريس ارزيابي IFE و EFE و ترسيم نتايج حاصل از اين ارزيابي در نمودار كمّي تجزيه و تحليل SWOT مشخص گرديد كه راهبردهاي توسعه پايدار شهرهاي مرزي از نوع راهبردهاي بازنگري ميباشد. اينگونه راهبردها بر پايه بهره گرفتن از فرصت‌هاي بيروني براي كاهش و از بين بردن ضعف‌هاي دروني و تبديل آنها به نقاط قوت مي‌باشد.

1395/12/11

40355