1027پ

دكتري تخصصي (Ph.D)

جامعه شناسي - مسائل اجتماعي ايران

دانشـگاه پيـام نورمركز تحصيلات تكميلي تهران

1395

1395/10/6

بسيارخوب

294ص.

ارشاد ، فرهنگ - دانش ، پروانه

قرباني ، مهدي

255-277

environmental sociologists, environmental behavior, environmental Knowledge, environmental value, environmental attitude, planned behavior.

فراواني مسائل زيست¬محيطي در سال¬هاي اخير، توجه و حساسيت انديشمندان حوزه¬هاي مختلف، به¬ويژه جامعه-شناسان، را به اين موضوعات برانگيخته است. جامعه¬شناسان تحليل و تبيين مسائل زيست¬محيطي را نيازمند دانش جامعه¬شناختي و راه¬حل¬هاي اجتماعي مي¬دانند. يكي از مهمترين حوزه هاي مهم و مورد توجه جامعه¬شناسان زيست محيطي مساله رفتارهاي زيست محيطي است كه در اين زمينه معتقدند براي كاهش مسائل زيست محيطي مي بايست كنشگران اجتماعي را به سمت رفتارهاي مسوولانه زيست محيطي ترغيب كرد. روش تحقيق: اين تحقيق به تبيين جامعه¬شناختي رفتارهاي زيست محيطي دانشجويان پرداخته است. براي انجام اين امر نمونه اي 400 نفري از دانشجويان با استفاده از روش نمونه¬گيري طبقه¬اي به پرسشنامه¬هايي كه اعتبار و پايايي آنها مورد تاييد قرار گرفته بود، پاسخ دادند. مدل مفهومي اين پژوهش بر اساس پيشينة مطالعاتي و تئوري رفتار برنامه¬ريزي شده، پارادايم جديد زيست¬محيطي، تئوري فرهنگي و اكوفمينيسم ارائه گرديد. يافته ها: ميانگين نمرات ابعاد رفتارهاي زيست محيطي نشان مي¬دهد كه رفتار زيست محيطي مصرف انرژي در بين دانشجويان بيشتر از ساير رفتارهاي زيست محيطي و مصرف گرايي سبز كمتر از ساير رفتارهاي زيست محيطي انجام مي¬گيرد. از طرفي رفتارهاي زيست محيطي از جانب دانشجويان در حد نسبتا مناسب و اميدوار كننده¬اي رعايت مي گردد. البته تمايل به اقدام براي رفتارهاي حافظ محيط زيست و نگرش زيست محيطي بسيار بيشتر از انجام رفتارهاي زيست محيطي در بين دانشجويان، وجود دارد. غالب دانشجويان خود را توانمند و تحت فشار اجتماعي براي انجام رفتار زيست محيطي مي داننذ. به لحاظ دانش زيست محيطي نيز، نتايج از دانش زيست محيطي سطح متوسط رو به بالاي دانشجويان حكايت دارد. همچنين بر اساس يافته هاي بدست آمده، سوگيري سلسله مراتبي در دانشجويان داراي بيشترين ميزان و سوگيري تقديرگرايي داراي كمترين ميزان بوده است. در مجموع در اين ارتباط مي¬توان چنين گفت كه دانشجويان تا حدودي محيط زيست را آسيب¬پذير دانسته و به بخت و اقبال براي خروج از وضعيت كنوني مسائل زيست محيطي اعتقاد نداشته و معتقد به حل و كنترل مسائل زيست محيطي از طريق دانش و صلاحيت نخبگان اجتماعي اند. يافته هاي تبييني بيانگر ارتباط معنادار ميان متغيرهاي سن، گروه تحصيلي، دوره تحصيلي، مذهبي بودن، داشتن دروس مرتبط با محيط زيست، تقديرگرايي، ارزش زيست محيطي، دانش زيست محيطي، نگرش زيست محيطي، تمايل به رفتار زيست محيطي، هنجار ذهني، كنترل رفتار درك شده با متغير وابسته رفتار هاي زيست محيطي است. نتايج آزمون مدل رفتار برنامه¬ريزي شده، نشان از قدرت تبيين 35 درصدي اين مدل از رفتار زيست محيطي را دارد. مدل بر¬گرفته از مطالعات جامعه¬شناسي زيست¬محيطي نيز 22 درصد و مدل تئوري فرهنگي حدود 5 درصد از تغييرات متغير وابسته را تبيين كرده¬اند. اما مدل مفهومي تحقيق كه تركيبي از مدل هاي فوق الذكر بود بيش از 55 درصد از تغييرات رفتار¬هاي زيست¬محيطي را تبيين ساخته است. نتيجه: مدل مفهومي تحقيق، الگويي مناسب براي تبيين رفتارهاي زيست محيطي است. بر¬اساس اين نتايج، به منظور تقويت رفتارهاي زيست محيطي عاملان اجتماعي، ارتقاي سطح دانش زيست محيطي و تقويت ارزشهاي زيست محيطي آنها به گونه¬اي كه نگرش زيست محيطي مطلوب را ترويج و كنشگران را متمايل به رفتارهاي زيست¬محيطي نمايد، امري ضروري و اجتناب ناپذير به نظر مي¬رسد. از اين رو، تنها در شرايطي مي¬توان تمايل و نگرش مردم را نسبت به محيط زيست تقويت كرد كه با ارتقا آگاهي هاي زيست محيطي و همچنين فراهم آوردن شرايط لازم براي انجام رفتارهاي زيست محيطي، آنها را به حفاظت از زيست بوم شان علاقمند و متعهد كرد. يقينا با ايجاد اين احساس مسئوليت اجتماعي، يك شهروند زيست محيطي متولد خواهد شد كه رفتارهاي زيست محيطي مسئولانه را به عنوان الگوي زيست اجتماعي اش نهادي ساخته است.

1395/12/4

40202