22477پ

Factors Affecting the Iranian-Shiite identity in the Savafid Era

كارشناسي ارشد

تاريخ تشيع

مركز تهران جنوب

1395

1395/07/06

بسيارخوب

167ص

فخرايي، سوسن

عبادي، مهدي

159-165ص

Savafid Era; Shiʹism; Savafid kings; Scholars of the Shia; Shiite Iranian identity

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

تشكيل دولت صفوي در اوايل قرن دهم هجري، از حوادث مهم تاريخ ايران است. با ظهور اين دولت، ايران بعد از قرن ها هويت ملي و سياسي خود را باز يافت و اين هويت كه برمحور مذهبي واحد تكوين يافت، مسائل چندي را در پي داشت. پادشاه صفوي پس از انهدام قدرت حكومت هاي محلي ايران، به تشكيل يك حكومت مركزي توفيق يافت. تشكيل دولت نيرومند شيعي صفوي، پايگاه و پناهگاه مستحكمي بود كه موجبات مهاجرت علماي شيعه¬ي خارج از قلمرو اين دولت را فراهم مي ساخت. ورود علماي مذهب تشيع به ايران و تجمع آنها در مركز قدرت صفوي و برخورد آنها با روحانيت داخل مملكت، مسائل جديدي در قلمرو انديشه هاي سياسي و مذهبي پديدار مي ساخت. اين روند تاريخي كه سياست مذهبي دولت صفوي را به وجود آورد، حاوي برخي ديدگاه ها و تفكرات سياسي و اجتماعي درمحدوده ي مذهب و حكومت بود و زمينه ساز شكل گيري انديشه هاي سياسي تازه اي شد. رسميت يافتن تشيع در ايران و متعاقب آن همكاري متقابل علماي شيعه و پادشاهان صفوي با يكديگر در زمينه هاي مختلف باعث شكل گيري هويت ايراني شيعي با ويژگي ها و خصيصه هاي متفاوتي از دوره هاي پيشين شد. جا انداختن بزرگي و فضيلت امام علي(ع) با تبليغ گسترده، استفاده از مفهوم نيابت به منظور كسب مشروعيت، ادعاي مهدويت پادشاهان صفوي، عاشورا و عزاداري امام حسين(ع)، تلفيق باورهاي مذهبي با بن مايه هاي كهن ايراني و شكل گيري جغرافياي مذهبي متمايز با دولت هاي سني مذهب از جمله خصلت ها و ويژگي هاي هويت شيعي ايراني در دوره صفويه مي باشند كه با همكاري علماي شيعه در اين دوره شكل گرفتند و تثبيت شدند. از جمله اقداماتي كه علماي شيعه براي شكل گيري و تثبيت خصلت ها و ويژگي هاي هويت شيعي ايراني انجام دادند مي توان به موارد زير اشاره كرد؛ مشروعيت بخشيدن به حكومت پادشاهان صفوي، همكاري با شاهان صفوي در زمينه گسترش تشيع در ايران و پذيرفتن مناصب دولتي، نشر كتب فقهي شيعي و تربيت شاگران براي تبليغ اصول و مظاهر تشيع. پادشاهان صفوي نيز در شكل گيري و تثيبت ويژگي هاي هويت شيعي ايراني نقش بسزايي داشتند كه اقدامات آنها را در اين زمينه مي توان در موارد زير خلاصه كرد؛ دعوت از علماي شيعه جبل عامل به ايران و حمايت همه جانبه از آنها، تشكيل و حمايت از برگزاري مراسمات آئيني تشيع، ساخت و گسترش مدارس ديني به وسيله شاهان صفوي و استفاده از شاعران و مداحان اهل بيت.

1395/11/25

39972