5782207

Content analysis of textbooks for primaryAnd secondary school II of the Citizenship rights

كارشناسي ارشد

جامعه شناسي

تهران غرب

1395

16/06/1395

بسيارخوب

صداقت زادگان، شهناز

دانش، پروانه

civil rights, political rights, social rights, citizenship rights, students, textbooks

دانشگاه پيام نور تهران غرب

مدرسه قويترين نهاد بعد از خانواده محسوب مي‌شود كه مي‌تواند اثر عميقي بر دانش آموزان داشته باشد.از جمله موضوعاتي كه ايجاد آن در محتواي كتب درسي حائز اهميت است؛ حقوق شهروندي است، كه آموزش و پرورش در تدوين محتواي كتب درسي به اين مهم توجه داشته است؛ اما بررسي‌ها نشان مي دهد كه مقوله ي كيفيت محتواي كتب درسي كم‌تر مورد توجه محققين قرار گرفته است. بر اين اساس سوال اساسي تحقيق اين بود كه مولفان و برنامه‌ريزان كتاب مطالعات اجتماعي تا چه اندازه توانسته‌اند حقوق شهروندي را متناسب با فرآيند رشد كودكان و نوجوانان و جوانان و ابعادي كه مورد توجه بسياري از سازمان‌ها و مراكز آموزشي معتبر جهان و نيز قانون اساسي كشور است، در متن درس مورد توجه قرار دهند؟ دراين تحقيق از روش تحليل محتوا استفاده شده است. جامعه آماري كتب مطالعات اجتماعي سوم، چهارم، پنجم و ششم ابتدايي، هفتم، هشتم متوسطه اول و سال اول دبيرستان است. واحد تحليل پاراگراف و تصوير است. براي جمع‌آوري اطلاعات مورد نياز از چك ليست محقق ساخته استفاده شده كه از اعتبار صوري برخوردار است و ميزان ضريب پايايي مقوله‌ها نيز 0.76 درصد به دست آمد. كه نشان دهنده پايايي مطلوب است. دراين تحقيق 128درس با2121 پاراگراف مورد تحليل قرار گرفته كه در آن 156 بار به‌صورت آشكار و157 بار به طور ضمني به حقوق شهروندي اشاره شده است. از بين 99 درس داراي تصوير 49 مورد از آن دروس مرتبط بوده كه داراي 206 تصوير در ارتباط با حقوق شهروندي مي باشد كه 39.09درصد از آن به‌صورت آشكار و58.25 درصد به‌طور ضمني بازنمايي شده است. ابعاد حقوق شهروندي در كتب 314 بار تكرار شده، كه كتاب هفتم با 21.97 درصد بيش‌ترين وكتاب چهارم با 4.46 درصد كم‌ترين تكرار را داشته اند. مقايسه كتب نشان مي دهد كه بيش‌ترين توجه از لحاظ حقوق اجتماعي، مدني و سياسي به ترتيب مربوط به كتاب سوم ابتدايي ،چهارم ابتدايي وكتاب اول دبيرستان بوده است.در مجموع هرچند در محتواي كتب درسي به حقوق شهروندي توجه شده است،اما برخي از مولفه‌هاي حقوق شهروندي مانند حق تصدي مسئوليت، آزادي اطلاعات، آزادي بيان، آزادي مذاهب، آزادي تشكيل انجمن‌ها و احزاب، كم‌تر مورد توجه بوده و حقوق شهروندي در بيش‌تر تصاوير به‌خوبي بازنمايي نشده است. همچنين در محتواي كتب درسي بررسي شده بيش‌ترين توجه به حقوق اجتماعي و كم‌ترين توجه به حقوق مدني شده است.

23/11/1395

39890