903پ

Portrait of the Holy Prophet (PBUH) in the poetry of Saadi an​d Khaghani

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور ايلام

1395

1395/6/29

بسيارخوب

84ص.

سهراب نژاد ، علي حسن

گراوند ، علي

73-74

پيامبر اكرم (ص) آخرين فرستاده خداوند، علاوه بر اينكه مهم‌ترين تاثير را در زندگي بشريت داشت و مسير تاريخ را از تاريكي به روشنايي كشاند و نور وجود او ماه مجلس همه عالميان شد، تاثير بسيار شگرفي در ادبيات و شعر فارسي داشته است. تا آنجا كه بيشتر شاعران بزرگ ما دواوين و دفترهاي خود را با نعت پيامبر و درود بر او و خاندان پاكش شروع كرده‌اند تا الهام بخش و مبارك كننده اشعار و گفته‌هايشان باشد. شعر درباره پيامبر اكرم(ص) زياد است و آنچه در اين گزارش مي‌آيد نگاهي است گذرا به شهيرترين اشعار دو شاعر بزرگ (سعدي و خاقاني) درباره پيامبر اكرم (ص). شيخ اجل در ديباچه گلستان خود، حضرت محمد (ص) را با ذكر بيان تركيباتي نظير: سرور كاينات، مفخر موجودات، رحمت عالميان، صفوت آدميان، تتمه دور زمان، محمد مصطفي(ص)، ستوده است و در ذكر مناقبش، صفاتي مانند : شفيع، مطاع، نبي، كريم، قسيم، جسيم، نسيم، و وسيم را آورده است. يك بار، او را نوح كشتيبان و سه بار او را خواجه عالم دانسته و در دو مورد فقط لفظ پيغمبر آورده است. در جاهاي ديگر، از راز خلوت داري، بناي محبتها، راز تندرستي، نيكي و بدي، دشمني نفس، فقر و بي چيزي، كفر و بالاخره زندگي دنيوي از اقوال پيامبر به نحوي سخن رانده است. بسامد القاب، تركيبات، صفات و ... به عنوان حضرت محمد (ص) در اين كتاب آمده است. در ديباچه بوستان به بيش از 40 صفت و كمالات پيغمبر اكرم (ص) اشاره كرده و تركيباتي نظير كريم سجايا، جميل الشيم، ... كه در 5 بيت اول است، صفات برجسته پيامبر را بر مي شمرد. پس از آن به معجزات پيامبر(ص) از جمله شق القمر، مي پردازد و سرانجام سعدي عجز خود را در منقبت پيامبر (ص) نشان مي دهد. خاقاني شرواني به دليل ارادت خاص به حضرت رسول اكرم(ص)از زندگي و سيرت و كلام آن حضرت در شعر خود استفاده فراوان كرده و با نعت و توصيف آن حضرت، شعر خويش را متبرك ساخته است. بعضي از مضاميني كه با توجه به زندگي آن حضرت در شعر خاقاني جلوه اي ويژه يافته است؛ عبارت اند از: ولادت حضرت رسول، حادثه عام الفيل، علاوه بر ابيات فراواني كه خاقاني در توصيف و نعت آن حضرت سروده است، بيشترين ابيات درباره معراج رسول اكرم(ص)است. و بر روي ويژگيهاي برتر آن حضرت چون خلق خوش و نيكوي آن حضرت، شفاعت ايشان در رستاخيز و غم امت داشتن و رحمت بودن آن حضرت براي عالميان تأكيد شده است.

1395/10/4

39379