771پ

Osman Mokhtaris Descriptive Dictionary of Themes of Odes part 2

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور كرج

1394

1394/6/28

عالي

143ص.

جعفرقليان ، طاهره

رضايي ، سيده نرگس

130

culture ,content, ode, Osman Mokhtari

عثمان مختاري از شاعران بزرگ دربار غزنويان در اواخر قزن پنجم و نيمه ي اول قرن ششم هجري است. بررسي مضامين شعري در اشعار عثمان مختاري نشان مي دهد كه وي از مضامين متعددي در اشعار خود بهره برده است اما مضمونِ قالبِ اشعار وي را مدح تشكيل مي دهد. بخش مهمي از عناصر مضامينِ شعري او در حوزه ي طبيعت قرار دارند و مضامين بصري و عيني هستند .مسأله اي كه تأثير او را از سبك خراساني و وابستگي شعر او را به اين سبك نشان مي دهد. مفاهيم انتزاعي بخش ديگري از تركيب واژگاني شعر او را شامل مي شود كه نسبت به عناصر عيني و حسي بسامدي بسيار كمتري دارد. علي رغم اين كه مختاري شاعري مداح بوده است عناصر شعر درباري در شعر او كمتر ديده مي شود كه مي تواند نشانه ي اين باشد كه آن چنان به دربارها نزديك نبوده و وضعيت مادي و اقتصادي خوبي نداشته است و قابل مقايسه با شعر شاعراني همچون انوري است كه شاعراني درباري بوده اند و عناصر شعر درباري در آثار آن ها به دليل نزديكي با دربار بازتاب گسترده اي داشته است. شاعر به واسطه ي شهريار نامه كه اثري حماسي است، واژگان حماسه ساز را نيز به كار برده استدر غزليات مختاري واژه‌ي معشوق و يا عشق و يا ديگر متعلقات آنها مانند زلف،‌ مشك، خط،‌ مژگان، ‌مست، كلك، غمزه، چنگ،‌چگل،‌چغانه، غاليه كه در غزل به وفور كاربرد دارد، بسامد بسيار كمي داشته كه از ميان آنها كاربرد «دل» از ساير واژگان تغزلي بيشتر بوده است. اين موضوع نيز مي تواند نشان دهنده ي فضاي سرايش اشعار او و به دور بودن او از چنگ و چغانه و ديگر ابزار فضايي تغزلي در زندگي شخصي او باشد. تحليل مضمون‌هاي شعري او نشان مي‌دهد كه در حوزه ي تصوير پردازي و مضمون پردازي هاي مربوط به عناصر طبيعت، قدرت طبع او ديده مي شود و تنوع و گستردگي مضامين شعري در اين حوزه در شعر او قابل توجه است.

1395/8/16

38516