5999پ

Structural Analysis of Sohrevardiʹs Persion Stories Basis on Prop method

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

مركز تهران جنوب

1389

1389/11/11

عالي

279ص

يزداني، حسين

گرجي، مصطفي

270-274ص

Story, Sohrewardi, structure, narration, storical models, Propp

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

يكي از راه هاي شناخت ادبيات داستاني كلاسيك فارسي ، بررسي آن با شيوه هاي علمي نو و اعمال تحليل هاي ساخت گرايانه بر روي متون روايي است . نتيجه به كار بستن چنين شيوه هايي ، علاوه بر احياي سنت هاي ادبي كهن ، شناخت هر چه بيشتر ساختارهاي داستاني متون و كشف شگردهاي داستان پردازي نويسندگان و نيز تبيين نكات برجسته آثار آنان است . در مورد جنبه هاي گوناگون معنايي و بررسي تمثيل هاي سهروردي ، شارحان و محققان مباحث به نسبت زيادي را طرح كرده اند ، اما در مورد قابليت هاي داستاني برخي آثار وي و نيز ساخت هاي داستاني - نمايشي اين آثار ، به ندرت مطلب در خور توجهي يافت مي شود .در اين پايان نامه نگارنده نخست ، هشت رساله فارسي شيخ اشراق را كه با محور داستاني تمايز يافته اند برگزيده و سپس به بررسي اين هشت داستان جامع و نيز حكايات دروني آن ها پرداخته و با عنايت به عناصر تشكيل دهنده ساختار آن ها ( اعم از تعداد حوادث ، چگونگي رخ دادن حوادث ، اشخاص داستان‌،‌اعمال خرق عادت و جادو ، عناصر مكاني و زماني و احيانا نتيجه گيري انتهاي داستان ) به تفكيك ساختار ها و طبقه بندي آن ها همت گمارده است . شيوه مورد كاربرد ، روشي است كه به تسامح مي توان آن را ريخت شناسي بر اساس نظريه " پراپ " ناميد ؛ سپس الگوهاي روايي استخراج گرديده و حكايات در اين الگوها سامان يافته اند . داستان هاي جامع و حكايات دروني آنها ابتدا بر اساس 31 كاركرد پيشنهادي"‌ پراپ"‌ تجزيه و تحليل شدند و الگوهاي آنها استخراج گشت. در بخش هاي انتهايي هر داستان در اين رساله با ترسيم جداول درباره كاركردها والگوهاي حكايات بررسي شده سخن گفته ايم. بر اساس الگوهاي كاركردي مي توان به چند طرح كلي دست يافت كه ساختار اصلي اين داستان ها را تشكيل مي دهند. اين طرح ها يا الگوهاي اصلي برمبناي نوع هاي پربسامد داستان ها تنظيم شده اند و شامل 4 دسته اند : الف) دور شدن از ملجاء و مآواي اصلي ( دوري ) ب) فراموش كردن ملجاء و ماواي اصلي ( فراموشي ) ج)جستجو براي فهم مساله يا نيل به كمال مطلوب ( جستجو ) د ) حضور مداوم شر ( شر ) تمام افسانه هاي جادويي را مي توان پس از شناسايي و استخراج جفت هاي كاركردي شان، در يكي از الگوهاي چهارگانه يادشده جاي داد. به اين طريق ساختار كلي روايت در داستان هاي فارسي شيخ اشراق به دست مي ايد. نتايج حاصل از اين پژوهش، مي تواند به عنوان ماده اوليه در تحقيقات و بررسي هاي مرتبط با مطالعات علوم انساني ،از جمله مردم شناسي، جامعه شناسي و روان شناسي به كار گرفته شود. آنچه در اين رساله بعنوان ساختارگرايي در نظر گرفته شده است در حقيقت تركيبي ست از شناسايي عناصر داستان در متون، نيم نگاهي به شكل تمثيلي آنها، بررسي ساخت هاي روايتي و بررسي نهايي داستان ها بر اساس شيوه هاي ياد شده در بالا و حاصل كار نشان دادن عناصر داستان در ميان مفاهيم فلسفي و عرفاني داستان هاي فارسي شيخ اشراق است .

1395/8/16

راحله معظمي گودرزي (كارورز)

38514