707پ

Studying of Hasabe from Early Islam to the End of Ilkhanate

كارشناسي ارشد

تاريخ

دانشگاه پيام نور همدان

1395

1395/6/11

112ص.

فرّخي ، يزدان

علي صوفي ، عليرضا

94-100

Hasabe, Mohtasib, Early Islam, Mongol, Ilkhanate

اين پژوهش به بررسي وضعيت نهاد حسبه در ايران از دوران صدر اسلام تا انتهاي دورۀ ايلخانيان به عنوان بخشي از دستگاه قضايي عصر حكمراني حكومتهاي ايران بعداز اسلام و به ويژه عملكرد مقام اجرايي اين نهاد يعني محتسب مي پردازد. از اين روي با بررسي ادبيات و پيشينه تاريخي موضوع كليات پژوهش در سرفصل هاي حسبه در آثار پيشينيان، دوران احياي نهاد حسبه، كاركردها و اختيارات نهاد حسبه ، خصوصيات و وظايف محتسب دسته بندي شده است. اين مطالعه با هدف شناسايي و تبيين يكي از نهادهاي اسلامي به منظور درك بهتر در مطالعه تاريخ اسلام و نيز احياي ويژگي هاي برجسته نهاد حسبه همچون امربه معروف و نهي از منكر، با فلسفه اثبات گرايي و رويكرد استقرايي تدوين گرديده است. به اين منظور با استفاده از روش پژوهش كيفي و مطالعه يكصدوپنجاه سند تاريخي، از قبيل كتب و مقالات پژوهشي به زبانهاي مختلف، شناخت بهتري از ويژگي ها و كاركردهاي نهاد حسبه در صدر اسلام تا عصر ايلخانيان به دست آمده است. باتوجه به مطالعات مي توان فاصله بين اهداف تاسيس اوليه نهاد حسبه و كاركردهاي آن درگذر زمان را به وضوح مشاهده كرد به اين صورت كه وظايفي همچون تامين امنيت، نظارت بر بازار، برخورد با ربا خواري و احتكار و در كل ايجاد فريضه امر به معروف و نهي از منكر، به دلايلي چون استفاده از افراد ناآگاه با احكام فقه و شرع و در مواردي افراد سودجو روبه فراموشي نهاده شد و شخص محتسب به عاملي براي ايجاد فساد بدل گرديده است.

1395/8/1

35958