پ.م.ك.439

Evaluation of micropropagation of medicinal plant valeriana officinalis via nodal cutting technique

كارشناسي ارشد

بيوتكنولوژي

مركز كرج

93

04/05/93

عالي

128ص.

اطرشي، محمود

ربيعي، مينا

ص:119-128

پ استاد راهنما اطرشي، محمود , پ استاد مشاور ربيعي، مينا

سنبل‏الطيب (Valeriana officinalis) از خانواده Valerianaceae است كه به لحاظ ارزش دارويي و اقتصادي بالا جايگاه ويژه¬اي را به خود اختصاص داده است. بذور اين گياه داراي قوه ناميه بسيار اندك و سرعت جوانه¬زني بسيار پايين بوده و پس از ذخيره و نگهداري، با گذشت حدود يك سال قوه ناميه خود را به ميزان زيادي از دست خواهند داد. از سوي ديگر تكثير اين گياه از طريق تقسيم ريشه به علت شيوع بسياري از بيماري¬ها و پوسيدگي قارچي به‌سختي امكان¬پذير است در سيستم تهيه نشاء، به دليل نياز به نور جهت جوانه¬زني بذور، بايد كشت سطحي صورت پذيرد كه در اين صورت با توجه به سبكي و اندازه كوچك، بذور در معرض آبشويي قرار مي¬گيرند. استفاده از فناوري¬هاي نوين به¬خصوص تكنيك كشت بافت در توليدات گياهي قادر خواهد بود به‌عنوان نوعي روش جايگزين، روند توليد انبوه و كنترل‌شده اين محصولات طبيعي را ارتقاء بخشد. در كشت تك گره، جوانه با بخشي از ساقه به‌منظور تشكيل و توسعه ساقه جدا مي‏شود. اين روش طبيعي‏ترين روش تكثير رويشي گياهان در شرايط آزمايشگاهي است. جوانه‏هاي گره حاصل از گياهچه‏‏هاي سنبل‏الطيب در محيط كشت درون‌شيشه‌اي به محيط كشت و با تنظيم‏كننده‏هاي رشد ، و منتقل گرديد و در شرايط 16 ساعت نور و 8 ساعت تاريكي در دماي 25 درجه سانتي‏گراد به مدت يك ماه نگهداري شدند. بيشترين ميزان باززايي در ميان تيمارها با ميانگين شاخه فرعي (05/9 سانتي‏متر) در غلظت 2 ميلي‏گرم در ليتر BAP به همراه 1/0 ميلي‏گرم در ليتر Kin در محيط كشت MS با ريز نمونه طوقه (گره) و بيشترين ميزان اندام‏‏زايي در ميان تيمارها، با ميانگين طول بلندترين برگ (18/8 سانتي‏متر) در غلظت 05/0 ميلي‏گرم در ليتر Kin در محيط كشت MS با ريز نمونه طوقه (گره) مشاهده گرديد. بعد از مقاوم‌سازي، گياهچه‏ها به‌خوبي توسعه‌يافته و با موفقيت به گلخانه منتقل شدند. نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه همسو با نتايج ديگر محققان، براي تكثير بهينه گياه دارويي سنبل‏الطيب، باززايي مستقيم روشي كارآمد و با سرعت عمل بالاتر و درجه اطمينان بالا مي‌باشد.

05/07/95

كشت كار، زهرا

34817