617پ

Investigating the Horufiyeh teachings from the Islamic mysticism viewpoint

دكتري تخصصي (Ph.d)

اخلاق و عرفان اسلامي

دانشگاه پيام نورتهران مركز تحصيلات تكميلي

1394

320ص.

جلالي ، عليرضا

محمدي ، ناصر - خضري ، سيداحمدرضا

294-304

Fazllolah Astarabadi, Horufiyeh, Shiete sofism, mystery of alphabets (Horuf)

حروفيه در حقيقت طريقتي است صوفيانه كه در اواخر سده 8 ق با تركيب عناصري از تصوف، تشيع، باطني گري، علم حروف، تأويل گرايي و آموزه هاي اسماعيليان تأسيس شد و پيروان فراواني يافت. مؤسس اين نحله فضل الله ابن ابو محمد استر آبادي و در اشعار خود، متخلص به نعيمي و متولد 740 ق است. حروفيه را بايد يكي از نحله هاي مهم و تأثيرگزار در عرصه عرفان و تصوف به حساب آورد كه نه تنها در گسترش عرفان شيعي بلكه در تأويل و تفسير آيات و روايات و اشاعه روش هاي عملي صوفيانه در ايران و آناتولي سهم بسزايي داشته است. اين نحله نسبت به عدد 28 و 32 يعني تعداد الفباي فارسي و عربي و حروف آن ها تعصب خاصي دارند و آن ها را قديم و قائم به ذات مي دانند . اصل همه موجودات اين حروف هستند و آدم (ع) با اينها معلم فرشتگان گرديد. در نگاه اول غير از توجه زياد به اسرار حروف و اعداد، تفاوت عمده اي با نحله هاي ديگر صوفيه ندارند ولي با امعان نظر معلوم مي شود كه به لحاظ عرفان نظري تفاوت هاي نسبتا قابل توجهي در باب وحدت وجود، صفات و اسماء الهي، رؤيت حق، حضرات خمس و بحث جبر با نحله هاي عرفان اسلامي مدنظر ما دارند. ولي در باب عرفان عملي، نداشتن سماع و عزلت، تنها وجه تمايز آنان از ساير نحله هاست.حديث گرايي، تأويلات اقتراحي، ملامتي گري شديد، شطح زياد و استفاده از خواص عددي حروف و كلمات از مختصات اين فرقه مي باشد.

1395/6/31

34658