پ.م.ك.364

Cytological study of Elymus accessions of Isfahan Provice

كارشناسي ارشد

بيوتكنولوژي كشاورزي

مركز كرج

89

31/06/89

عالي

148ص.

زينلي، حسين

اسماعيلي شريف، مسعود

ص:140-148

پ استاد راهنما زينلي، حسين , پ استاد مشاور اسماعيلي شريف، مسعود

چنس Elymus از قبيله Triticeae جزو گياهان تك لپه اي، از راسته Glumales، تيره ي Gramineae،(Poaceae) مي باشد. اين جنس بزرگترين جنس قبيله Triticeae بوده و شامل حدود 180 گونه علفي چند ساله در جهان است. به دليل خصوصياتي چون دايمي بودن، ارزش غذايي خوب، خوشخوراكي براي دام، مقاومت به خشكي و گرماي زياد، مقاومت به شوري، توانايي تحمل خاك هاي فقير و قليايي و ريزوم دار بودن علاوه بر توليد علوفه، جهت حفاظت خاك نيز استفاده مي شود و در مناطق سنگي و كوهستاني و خاكهاي فرسايش يافته در برنامه هاي اصلاح و احياء مراتع كاربرد دارد. اين تحقيق به منظور ارزيابي خصوصيات سيتو ژنتيكي 18 جمعيت متعلق به 3 گونه از اين جنس اجرا شده است. نتايج شمارش كروموزومي نشان داد كه عدد پايه آن x = 7 و سه سطح پلوئيدي در اين جنس وجود دارد. گونه E. junceus ديپلوئيد (2n = 2x = 14) و گونه E. pertenuis داراي دو سطح تتراپلوئيد (2n = 4x =28) و هگزاپلوئيد(2n = 6x = 42) بودند. و گونه E. hispidus هگزاپلوئيد (2n = 6x = 42) بودند. در اين تحقيق عدد كروموزومي 42 براي گونه E. pertenuis اولين بار است كه گزارش شده است. فرمول كاريوتيپي محاسبه شده در بين جمعيت ها نشان داد كه اغلب كروموزوم ها در جمعيت هاي مورد مطالعه تقريباً از نوع متاسنتريك (m) مي باشند. كروموزوم تلوسنتريك (St) فقط به تعداد يك جفت در برخي از جمعيت هاي گونه E.pertenuis مشاهده شد. بيشترين فراواني ماهواره در كروموزوم هاي 10 و 11 جمعيت هگزاپلوئيد مشاهده شد. در نتايج دسته بندي كاريوتيپ ها به روش Stebbins جمعيت هاي ديپلوئيد در كلاس 1A، جمعيت هاي تتراپلوئيد در كلاس 2A و جمعيت هاي هگزاپلوئيد در كلاس 2B قرار گرفتند. به اين ترتيب جمعيت هاي هگزاپلوئيد از نظر كاريوتيپي نامتقارن تر و از نظر تكاملي پيشرفته تر بودند. تجزيه واريانس صفات كاريوتيپي نشان داد كه صفات طول كل ژنوم،مجموع طول بازوي بلند،مجموع طول بازوي كوتاه،ميانگين طول كل كروموزوم، ميانگين طول بازوي بلند، ميانگين طول بازوي كوتاه، ميانگين طول نسبي كل كروموزوم، مجموع نسبت طول بازوي بلند به كوتاه، ميانگين نسبت طول بازوي بلند به كوتاه، مجموع شاخص سانترومري، اختلاف دامنه طول نسبي، ميزان كروماتين نسبي، نسبت كوتاه ترين كروموزوم به بلندترين كروموزوم، شاخص عدم تقارن بين كروموزومي، ضريب تغييرات طول كروموزوم، ضريب تغييرات شاخص سانترومري، شاخص عدم تقارن، مجموع نسبت بازوي كوتاه به بلند، طول بزرگترين كروموزوم و طول كوچكترين كروموزوم از لحاظ آماري تفاوت معني داري در بين جمعيت ها وجود داشته است. نتايج تجزيه خوشه اي و ضرايب Romero zarco تا حد بسيار زيادي با يكديگر هماهنگي داشته و جمعيت ها بر اساس ايت صفات در سه گروه مجزا قرار گرفتند. در گروه اول دو جمعيت ديپلوئيد از گونه E. junceus در گروه دوم سه جمعيت تتراپلوئيد از گونه E. pertenuis و در گروه سوم ساير جمعيت هاي هگزاپلوئيد از گونه هاي E. pertenuis و E. hispidus جاي گرفتند.

24/06/95

كشت كار،زهرا

34374